موضوع: طب اسلامی/ قاعده رد فروع بر اصول در پزشکی و درمان انواع کبد چرب و هپاتیت/ پاسخ به پرسش‌های پزشکی
این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.
مباحث ما در طب مفهومی پیرامون چگونگی رد فروع بر اصول است؛ همان‌گونه که در فقه قواعدی داریم و در مسائل مستحدثه بر طبق اصولی که معصومان (علیهم‌السلام) بیان فرموده‌اند تفریع فروع می‌کنیم و فتوا صادر می‌شود، در علوم پزشکی نیز این‌گونه است.
افزون بر این، در علوم پزشکی گستره کار ما بازتر است؛ فروع را بر اصول عرضه می‌داریم و بر پایه مشاهدات، شواهد عینی و تجربیات میدانی در محیط‌های درمانی می‌سنجیم که از میان صد بیمار، چه تعداد با دارویی مشخص به بهبودی دست یافته‌اند.
درمان درجات گوناگون کبد چرب با سبزیجات و کدو مسما
یکی از اصول روایی ما بحث خضرویات (سبزیجات) و اصل دیگر بحث ریاحین است که در کلمات اهل‌بیت (علیهم‌السلام) وارد شده است. افراد درباره بیماری‌های کبد نظیر کبد چرب و انواع هپاتیت سؤال می‌کنند.
این بیماری‌ها از گذشته نیز وجود داشته است؛ حال در اصطلاحات پزشکی جدید عناوینی چون گرید یک، دو، سه، چهار، پنج، یا هپاتیت‌های A، B، C، D و E به کار برده می‌شود.
برای درمان کبد چرب در درجات خفیف تا متوسط (گرید یک، دو و سه):
همراه با وعده ناهار، مصرف سبزیجاتی نظیر کاهو، کاسنی، جعفری و شاهی توصیه می‌شود؛ و همراه با وعده شام، مصرف زعفران، پیاز قرمز خام و زرشک خام تجویز می‌گردد.
اگر بیمار اظهار دارد که بیماری در گرید چهار و پنج قرار دارد:
علاوه بر دستورهای پیشین، همراه با هر وعده غذایی یک عدد کدو مسمای متوسطِ خام با پوست مصرف شود.
کدو مسما هم کبد چرب شدید را درمان می‌کند و هم چربی‌های مضر خون یعنی کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسرید را کاهش می‌دهد. تمام مواردی که ذکر شد -نظیر کاهو و جعفری- مصداق خضرویات هستند.
شخص مبتلا به کبد چرب باید بداند که بیست و هفت ماده غذایی برای او زیان‌بار است که بر مبنای آموزه‌های روایی باید از این بیست و هفت مورد پرهیز نماید.
کالبدشناسی کبد و تصحیح اصطلاح هپاتیت
در اصطلاح عامیانه، به ریه گوسفند «جگر سفید» و به کبد «جگر سیاه» اطلاق می‌شود. در کالبدشناسی انسان، کبد یا جگر سیاه در زیر دنده‌های سمت راست، بالای دیافراگم، بالای کیسه صفرا و زیر دو ریه واقع شده است که دو لوب دارد.
واژه کبد در زبان عربی و جگر سیاه در زبان فارسی، معادل هپات (Hepat) در زبان انگلیسی است؛ و بیماری التهابی کبد معادل هپاتیت است. تلفظ دقیق علمی آن در انگلیسی «هپاتایتیس» است، اما در زبان فارسی و کتب پزشکی «هپاتیت» متداول و به عنوان غلط مشهور پذیرفته شده است؛ درست مانند نام «حسین» که در زبان فارسی با ضم یا کسر تلفظ می‌شود، در حالی که در گویش عربی فصیح، اعراب‌گذاری ویژه‌ای دارد.
در دانش کبدشناسی (هپاتولوژی)، بیماری التهابی کبد به پنج گونه اصلی تقسیم می‌گردد:
هپاتیت A، B، C، D و E. در ادامه، نحوه استخراج درمان این اقسام بر اساس خضرویات، ریاحین و صیفی‌جات جالیز -نظیر خربزه، هندوانه، کدو و بادمجان- تبیین می‌گردد.
درمان هپاتیت آ و هپاتیت بی باکتریایی و ویروسی
• برای هپاتیت نوع A: سبزی مرزه و پودر تخم مرزه خواص متعددی دارد که یکی از فواید آن کمک به درمان هپاتیت A است.
• هپاتیت نوع B به دو شاخه تقسیم می‌شود:
1. هپاتیت B باکتریایی: این نوع عفونی است اما واگیردار نیست. داروی آن سکنجبین عنصلی (ترکیب سرکه‌انگبین با پیاز عنصل یا پیاز موش) است. بر حسب شدت بیماری که باید توسط متخصص کبدشناسی تعیین گردد، هر هشت ساعت یک قاشق غذاخوری تا یک استکان مصرف شود.
پرسش: عنصل با عین نوشته می‌شود؟
پاسخ: بله، با عین؛ عین، نون، صاد، لام: «عنصل». در روایات نیز بدان اشاره شده است.
2. هپاتیت B ویروسی: این بیماری مسری و واگیردار است و انتقال آن با شدت بالا صورت می‌پذیرد؛ به گونه‌ای که از طریق عرق، بزاق و اشک چشم به دیگران سرایت می‌کند و بیمار باید در قرنطینه کامل باشد. حتی استفاده مشترک از لنزهای چشمی -که متأسفانه در محافل هنری و مد رواج یافته است- در صورت آلودگی یک فرد، بیماری را به دیگری منتقل می‌سازد. جهان شوخی‌بردار نیست و اگر انسان عوامل بیماری‌زا را نشناسد، آسیب‌های جبران‌ناپذیری خواهد دید.
داروهای هپاتیت B ویروسی:
• نخست: سکنجبین نعنایی؛ هر هشت ساعت یک قاشق غذاخوری تا یک استکان، بسته به پیشرفت بیماری مصرف شود.
• دوم: جوشانده برگ‌های سبز و تازه درخت گردو؛ هر دوازده ساعت نصف استکان مصرف گردد. در پزشکی جدید برای این بیماری داروی مؤثری وجود ندارد.
تدابیر درمانی هپاتیت سی، دی و ای با گیاهان دارویی
هپاتیت نوع C که در طب قدیم به عنوان یرقان مجهول شناخته می‌شد، با استفاده از ریاحین قابل درمان است. یکی از گیاهان این گروه، گل راعی (هوفاریقون یا چای کوهی) است. دم‌کرده گل راعی فواید بی‌شماری دارد؛ علاوه بر درمان هپاتیت C، در درمان آنفلوآنزا، تسکین بیماری‌های ویروسی و سندرم پیش از قاعدگی دردناک مؤثر است.
پرسش: آیا برای افسردگی روانی نیز کاربرد دارد؟
پاسخ: بله، درمان افسردگی خفیف تا متوسط است؛ آن که فرمودید درست است، دم‌کرده گل راعی مخلوط با عسل آویشن درمان سرماخوردگی روانی است.
شیوه مصرف برای هپاتیت C بدین گونه است که هر هشت ساعت -و در صورت پیشرفت بیماری هر شش ساعت- یک قاشق چای‌خوری پودر گل راعی در یک استکان آب جوش به مدت ده دقیقه دم بکشد و همراه با عسل میل شود.
برای هپاتیت‌های نوع D و E:
همراه با هر وعده غذایی، یک عدد کدو مسمای متوسط به صورت خام با پوست مصرف شود؛ و هر هشت ساعت یک استکان دم‌کرده گیاه خار مریم میل گردد. بدین ترتیب می‌توان با تمسک به اصول و خواص گیاهان، مسیر پیشگیری و درمان این بیماری‌ها را با دقت پیمود.
خواص خار مریم، تدابیر تپش قلب و بیماری‌های قلبی در طب اسلامی
گل‌های گیاه خار مریم بدین‌گونه است: مانند استکان‌های باریک استوانه‌ای است، خاردار است، گل‌های آن لوله‌ای‌شکل و به رنگ نیلی و آبیِ پررنگ است. تصویر آن را می‌توانید مشاهده کنید.
فواید متعددی دارد: یکی ضد کبد بسیار پرچرب است، خاصیت دیگر آن مهار هپاتیت‌های D و E است، و فایده دیگر آن پیشگیری و کمک به درمان سرطان کبد است.
پرسش: ببخشید استاد، این که فرمودید سکنجبین هر هشت ساعت یک قاشق تا یک استکان، جوشانده برگ‌های گردو هم همین‌طور است؟
پاسخ: جوشانده برگ گردو هر دوازده ساعت نصف استکان مصرف شود، زیرا دارای سمیت است و اگر در مصرف آن زیاده‌روی شود مسمومیت دارویی به وجود می‌آورد.
مقصود ما این است که کبد چرب و هپاتیت B ویروسی بیمار درمان شود، نه اینکه دچار مسمومیت، اسهال و استفراغ گردد و نیازمند تزریق سرم شود.
پرسش: تا چه زمانی مصرف شود؟ تا وقتی که بهبود یابد؟
پاسخ: میزان پیشرفت بیماری را آن آزمایش کامل خون که انجام شده و متخصص هپاتولوژی (کبدشناسی) بررسی نموده تعیین می‌کند. در برگه آزمایش، متخصص کبدشناسی بررسی می‌کند تا مشخص شود بیماری تا چه اندازه پیشرفت داشته است؛ بر آن اساس، دوز مصرف دارو و طول دوره درمان تعیین می‌گردد.
علل و درمان‌های گیاهی تپش قلب و خفقان ناشی از استرس
موضوع بعد پیرامون بیماری تپش قلب است. تپش قلب در زبان عربی با حرف تاء یا طاء نوشته می‌شود و در متون کهن طب سنتی بدان «خفقان» یا «خفقان قلب» و بالا رفتن ضربان قلب اطلاق می‌گردد. برای این عارضه داروهایی وجود دارد:
• دم‌کرده بادرنجبویه که همراه با عسل مصرف شود.
• پوست و گوشت هلیله زرد؛ هسته هلیله زرد سمی است و باید دور ریخته شود، اما پوست و گوشت آن ضد تپش قلب است، ضد افسردگی شدید و ماژور است، و خطورات ذهنی منفی و افکار خودکشی را برطرف می‌سازد.
• مصرف عناب رسیده و شیرین بدون هسته.
پرسش: استاد، مقدار مصرف هلیله زرد چه اندازه باشد؟
پاسخ: دو عدد با هر وعده غذایی یا مخلوط با عسل میل شود.
پرسش: همراه با عسل هم مانعی ندارد؟
پاسخ: بله، یا همراه با غذا مصرف شود یا مخلوط با عسل.
نقش استرس در تپش قلب و دردهای شدید معده
گاهی تپش قلب و دردهای شدید معده که بیمار را در خواب و بیداری بی‌قرار می‌سازد، منشأ عصبی دارد؛ هنگامی که فرد دچار اضطراب، درگیری ذهنی و تنش‌های کلامی با دیگران می‌شود، فشار خون او بالا می‌رود، دست‌هایش می‌لرزد، دچار لکنت زبان و معده‌درد می‌شود.
تپش قلب بالا و افسردگی شدید گاه ناشی از درگیری‌های لفظی میان افراد، حتی میان زن و شوهر است؛ یکی در موضع ظالم قرار می‌گیرد و دیگری مظلوم واقع می‌شود.
اگر فرد مظلوم اندکی از توکل به خداوند و توسل به اهل‌بیت (علیهم‌السلام) غفلت ورزد، دچار خودخوری و افسردگی شدید می‌گردد.
برای درمان چنین بیماری که به تپش قلب شدید و افسردگی مبتلا است، مصرف دو عدد پوست هلیله زرد همراه با هر وعده غذایی بسیار کارساز است و هم افسردگی ماژور و هم تپش قلب را برطرف می‌سازد.
چنانچه بیمار دچار کم‌خونی یا لکه‌بینی در ایام قاعدگی باشد، باید آن را با عسل‌های گرم نظیر عسل آویشن مخلوط نماید تا ضعف اعصاب نیز درمان شود.
تمایز علائم کم‌خونی حاد از بیماری ام‌اس و شمول علوم اسلامی
کم‌خونی شدید و تنش‌های عصبی موجب افت حجم پلاسمای خون، بی‌حسی، ضعف و لرزش دست و پا می‌گردد؛ به گونه‌ای که ممکن است به اشتباه گمان شود فرد به بیماری ام‌اس (مالتیپل اسکلروزیس) مبتلا شده است، در حالی که این حالت صرفاً ناشی از کم‌خونی حاد است و از بیماری‌های مقلّد ام‌اس به شمار می‌رود.
مشاهده فرمودید که تفریع فروع بر اصول در طب چگونه صورت می‌پذیرد. همگان باید در پیشگاه معصومان علیهم‌السلام خاضع و خاشع باشیم. دین اسلام در تمامی ابعاد حیات دارای برنامه و اصل است؛ این پندار که اسلام فاقد نظام پزشکی، مهندسی، سیاست، اقتصاد و روان‌شناسی است، تصوری ناصواب است. امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف فرمودند: «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا»[1] ؛ روایات اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بیان‌کننده اصول جامع در تمام زمینه‌های علمی هستند و مسائل مستحدثه با استناد بدان اصول پاسخ داده می‌شود.
درمان تپش قلب با زالزالک و تمایز آن با انسداد عروق کرونر
از دیگر داروهای ضد تپش قلب، مصرف میوه زالزالک رسیده است که در اواخر پاییز و اوایل زمستان برداشت می‌شود. زالزالک رسیده را باید بدون هسته مصرف نمود؛ در فصولی که میوه تازه در دسترس نیست، می‌توان از دم‌کرده برگ‌های جوان زالزالک استفاده کرد که ضربان اضافی قلب را مهار می‌سازد.
پرسش: اگر تپش قلب ناشی از تنگی عروق باشد چه تدبیری دارد؟
پاسخ: باید بررسی شود که آیا تپش قلب ناشی از انسداد عروق کرونر است، یا به اختلالات دریچه‌های قلب مربوط می‌شود.
پرسش: اگر صرفاً ناشی از افسردگی باشد چطور؟
پاسخ: برای موارد ناشی از افسردگی شدید، هلیله زرد را تبیین نمودیم. اما چنانچه تپش قلب ناشی از انسداد عروق کرونر باشد، تدابیر ویژه‌ای برای بازگشایی عروق قلب لازم است که پیش‌تر بیان شد؛ نظیر مصرف پیاز قرمز خام، کرفس خام و نوشیدن آب جوش ولرم.
تدابیر نارسایی‌های دریچه‌ای قلب و نقایص مادرزادی با کلم و بهارنارنج
اگر تپش قلب ناشی از اختلالات دریچه‌های قلب -نظیر پرولاپس (افتادگی) دریچه میترال یا تریکوسپید و نارسایی دریچه‌ای- باشد، داروی آن جوشانده برگ‌های سبز کلم است؛ بدین شیوه که سه عدد برگ کلم سبز را در ظرفی قرار داده و سه لیوان آب بر آن می‌افزایند، سپس بر روی شعله ملایم می‌جوشانند تا دو لیوان آن تبخیر شود و یک لیوان باقی بماند.
پس از آن، عصاره برگ‌ها را تحت فشار صاف نموده و پس از ولرم شدن با عسل گون مخلوط کرده و می‌نوشند. این ترکیب علاوه بر ترمیم دریچه‌های قلب، در زنانی که دچار یائسگی زودرس هستند جریان قاعدگی را تنظیم می‌نماید.
مورد دیگر، وجود نقص در تیغه بین‌بطنی (سوراخ میان بطن راست و چپ قلب) است که در دوران جنینی امری طبیعی است و در نوزادان عموماً ظرف بیست و چهار تا هفتاد و دو ساعت پس از تولد مسدود می‌گردد، اما در برخی کودکان تا سال‌ها باز می‌ماند.
در پزشکی جدید دارویی برای آن وجود ندارد و منتظر جراحی می‌مانند؛ اما در تدابیر ما مصرف مربای بهارنارنج پخته‌شده با عسل گون و شیره خرما مخلوط با عسل گون توصیه می‌شود تا ضریب ترمیم بافت‌های سلولی افزایش یابد.
پرسش: نحوه تهیه جوشانده برگ کلم چگونه است؟ آیا سه عدد برگ کلم کافی است؟
پاسخ: بله، سه عدد برگ سبز کلم را در قابلمه قرار داده و سه لیوان آب به آن اضافه می‌کنید؛ سپس با حرارت ملایم می‌جوشد تا به اندازه یک لیوان کاهش یابد. پس از خاموش کردن شعله، برگ‌ها را فشرده و آب آن را صاف می‌نمایید و پس از ولرم شدن، مخلوط با عسل گون میل می‌کنید؛ این شیوه در درمان نارسایی‌های دریچه‌ای قلب بسیار مجرب است.
تدابیر نارسایی‌های قلبی، علل تپش قلب و خواص درمانی بادرنجبویه
این دستورها را بیش از هفده سال است که به بیماران توصیه نموده‌ام و اکثریت قریب به اتفاق آنان بهبود یافته‌اند؛ حتی بانوانی که دچار یائسگی زودرس بودند درمان شدند و جریان قاعدگی آنان بازگشت.
پرسش: این کودک اکنون شش یا هفت سال سن دارد؟
پاسخ: بله، در این سن زمان جراحی به تأخیر افتاده است. در موارد اورژانسی، فوق‌تخصص‌های جراحی قلب کودکان توصیه می‌کنند حداکثر تا پایان دو سالگی صبر شود؛ چنانچه نقص دیواره بین‌بطنی (سوراخ میان بطن راست و چپ) خودبه‌خود ترمیم نگردید، عمل جراحی انجام می‌گیرد که شیوه دشواری نیست و با قرار دادن یک طلق پزشکی مخصوص، منفذ مسدود می‌شود. لکن در شرایط کنونی نباید زمان را از دست داد و مدیریت زمان ضروری است.
پرسش: هزینه جراحی سنگین است؟
پاسخ: بله، هزینه مالی آن سنگین است. حال اگر خانواده توان مالی جراحی را ندارند، همان دو دستور دارویی را اجرا کنند: مصرف یک قاشق مربای بهارنارنج پخته‌شده با عسل گون هر هشت ساعت یک بار، و با فاصله نیم ساعت، مصرف یک قاشق غذاخوری شیره خرما مخلوط با عسل گون. این ترکیب افت فشار خون، کم‌خونی فقر آهن و کمبود املاح را جبران نموده، تپش قلب را کاهش می‌دهد و به تدریج به ترمیم بافت کمک می‌نماید.
• برای بازسازی سیستم عصبی نیز مصرف یک عدد گلابی زرد رسیده و شیرین بعد از غذا به جهت داشتن لسیتین توصیه می‌شود.
تدابیر تپش قلب بالا و کمبود ویتامین ب۱
عوامل گوناگونی در پیدایش تپش قلب بالا مؤثرند: استرس‌های حاد، درگیری‌ها و مشاجرات لفظی، بی‌خوابی‌های مکرر و افراط در مصرف ترشیجات نظیر گوجه‌سبز، آلوچه، لواشک و ترشی‌های تند. یکی دیگر از علل عمده تپش قلب، کمبود ویتامین ب۱ (تیامین) است.
پرسش: آیا کمبود ویتامین ب۱ موجب ضعف عضلانی نیز می‌شود؟
پاسخ: بله، کمبود ویتامین ب۱ تپش قلب، تنگی نفس و ضعف عضلات را در پی دارد. هنگامی که این ویتامین تأمین گردد، تپش قلب برطرف می‌شود. منابع غنی آن عبارت‌اند از:
مغز خام بادام شیرین (مصرف در طول روز و عصرانه)، لیموشیرین (همراه با غذا)، و گلابی زرد (پس از غذا). گلابی زرد به هضم غذا کمک می‌کند، در طب مکمل کاتالیزور مجاورت نامیده می‌شود و در روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام به عنوان «مفرّح قلب» یاد شده است.
پرسش: کدو حلوایی هم منبع این ویتامین‌ها است؟
پاسخ: بله، کدو حلوایی از منابع ب‌کمپلکس گیاهی است. ب‌کمپلکس طبیعی شامل ویتامین‌های ب۱، ب۲ و ب۳ در محصولات جالیزی نظیر کدو حلوایی و میوه‌های باغی مانند گلابی زرد رسیده وجود دارد. کدو حلوایی رسیده و شیرین را می‌توان به صورت پخته یا بخارپز همراه با غذا مصرف نمود.
پرسش: منظور کدو مسما نبود؟
پاسخ: خیر، کدو حلوایی مقصود است. اگر فردی هم‌زمان دچار بزرگی پروستات، خطر سرطان پروستات، تپش قلب و کمبود ویتامین‌های گروه ب باشد، مصرف خورش کدو حلوایی پخته‌شده با رب انار شیرین تمامی این عوارض را با کمترین هزینه برطرف می‌سازد.
درمان ضعف عضله قلب با بادرنجبویه، بومادران و مربای به
در بیمارانی که به دلیل ضعف عضله قلب، پمپاژ خون و گردش خون عروقی ضعیفی دارند، تدابیر زیر به کار می‌رود:
• دم‌کرده بادرنجبویه با عسل: اگر بیمار همراه با تپش قلب دچار لکوپنی (کاهش گلبول‌های سفید خون) یا لرزش دست و پارکینسون باشد، بادرنجبویه با عسل آویشن مصرف شود. اگر صرفاً ضعف شدید عضله قلب مطرح باشد، بادرنجبویه با عسل خرما یا عسل بید مصرف گردد.
• دم‌کرده گل بومادران مخلوط با عسل گون: ویژه بانوانی که هم‌زمان دچار ضعف قلب و بی‌نظمی در قاعدگی هستند. چنانچه بیمار مشکلات پوستی نظیر اگزما یا پسوریازیس داشته باشد، عسل مریم‌گلی جایگزین شود.
• مربای به زرد رسیده شیرین پخته‌شده با عسل: برای افرادی که دچار ضعف قلب و لکه‌بینی داخلی هستند (نظیر بانوان باردار)، هر هشت ساعت یک قاشق مصرف شود؛ این دستور مقوی عضله قلب است و لکه‌بینی دوران بارداری را درمان می‌کند.
تدابیر حفظ بارداری و رفع ضعف قلب جنین و مادر
گاهی در سونوگرافی ماه چهارم بارداری اعلام می‌شود که ضربان قلب جنین ضعیف است یا شنیده نمی‌شود، و دستور به سقط جنین می‌دهند. در اغلب موارد، علت این امر کم‌خونی شدید، افت فشار خون و کاهش حجم پلاسمای خون مادر بر اثر استرس‌ها و فشارهای زندگی است.
به جای سقط جنین، باید مادر تقویت شود؛ مصرف شربت عسل، ترکیب سه‌شیره با عسل و مربای به طبیعی موجب بازگشت توان مادر و وضوح ضربان قلب جنین می‌گردد. افراد کم‌خون توان هضم میوه به خام را ندارند و دچار تنگی نفس می‌شوند، از این رو باید میوه به را ابتدا در آب پخت و پس از ولرم شدن با عسل مخلوط نمود تا مربای طبیعی حاصل شود.
خواص درمانی گیاه آدونیس در نارسایی‌های حاد قلبی و کلیوی
در مواردی که کسر تخلیه قلبی (ای‌اف یا EF) به شدت افت کرده و به حدود بیست و پنج درصد رسیده است، داروی اصلی و نجات‌بخش، گیاه «آدونیس» (چشم‌خروس) است.
خواص درمانی برگ آدونیس:
درمان نارسایی دریچه میترال، رفع آنژین صدری، درمان نارسایی آئورت، بهبود بیماری‌های عفونی و التهابی عضله قلب (میوکاردیت)، و رفع ضعف مفرط قلب. افزون بر این، آدونیس افزاینده ترشح بزاق و دارویی بسیار مدرّ (دیورتیک) است که در بیماری‌های نفرولوژی و نفریت کلیه کاربرد دارد.
پرسش: آدونیس در درمان ادم (Edema) و ورم اندام‌ها نیز مؤثر است؟
پاسخ: بله، آدونیس درمان‌کننده خیز و ادم است؛ ورم ناشی از نارسایی کلیه و قلب، تجمع مایعات در بافت‌ها و ورم دست و پا را برطرف می‌سازد.
دستور مصرف و موارد منع گیاه آدونیس در درمان نارسایی و ضعف قلب
در خصوص گیاه آدونیس، این دارو در سه مورد منع مصرف دارد که جزئیات آن در کتب تخصصی داروشناسی ذکر شده است و در پاسخ به سؤالات مکرر مردم بدان ارجاع داده می‌شود.
نحوه آماده‌سازی و دوز درمانی دم‌کرده آدونیس
پیرامون درمان ضعف قلب و نارسایی آن -که بحث ما در برطرف ساختن ضعف عضله قلب بود- شیوه مصرف دم‌کرده آدونیس بدین شرح است:
مقدار دو گرم تا چهار گرم از برگ‌های گیاه آدونیس در دویست میلی‌لیتر آب مقطر که به جوش آمده است دم شود. بیمار هر هشت ساعت یک بار از این دم‌کرده به صورت تازه‌دم مصرف نماید؛ بدین ترتیب که هر نوبت تازه دم کشیده، صاف شود و مخلوط با عسل میل گردد.