موضوع: آیه ۶۹ سوره مبارکه نساء

ادامه نکات تفسیری آیه ۶۹ سوره مبارکه نساء ﴿وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَٰئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَٰئِكَ رَفِيقًا﴾

نکته سوم تفسیری؛ تبیین راز به‌کارگیری واژه ﴿مَعَ﴾ به جای ﴿مِنْ﴾:

کلمه ﴿مِن﴾ نشان‌دهنده ورود در یک گروه و هم‌جنس بودن با آن‌هاست (مانند عبارت «سلمان منّا اهل البیت»)، در حالی که واژه ﴿مَعَ﴾ بر همراهی و معیت دلالت دارد (مانند تعبیر «شیعتنا معنا»).

با وجود اینکه مقام ﴿مِن﴾ از ﴿مَعَ﴾ بالاتر است، علت اینکه برای مطیع محض خدا و رسول تعبیر ﴿مَعَ﴾ به کار رفته، وجود کلمه ﴿النَّبِيِّينَ﴾ در آیه است؛ چرا که با خاتمیت پیامبر اکرم (ص) پرونده نبوت بسته شده و شخص مطیع نمی‌تواند از زمره پیامبران قرار گیرد.

انسانِ تسلیم و مطیع محض، نسبت به سه گروهِ صدیقین، شهدا و صالحین در حقیقت از خود آن‌هاست ﴿مِنهم﴾ اما به دلیل حضور واژه نبیین، در آیه تعبیر ﴿مَعَ﴾ استفاده شده است تا خللی در معنا ایجاد نشود.

نکته چهارم تفسیری؛ حقیقت «نعمت» در آیه ﴿أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ﴾

نعمت‌های الهی به دو دسته مادی و معنوی تقسیم می‌شوند که مراتب معنوی آن شامل پنج مرحله‌ی «اسلام»، «ایمان»، «تقوا»، «ورع» و «تسلیم» است.

تفاوت ورع و تسلیم در این است که ورع پرهیز از محرمات و شبهات است، اما تسلیم یعنی گردن نهادن به خواست الهی حتی در امور مباح (مانند تسلیم بودن حضرت ابراهیم در جریان دستور ذبح فرزند که امری مباح بود).

با تضعیف حجاب نفس اماره و طی کردن مراتب معنوی، انسان به قرب شدید الهی دست می‌یابد که این مقام همان «ولایت» است؛ از این رو مراد از نعمت در آیه، نعمتِ ولایت و عبودیت است.

بر اساس دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل آیه﴿ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ﴾، خداوند کریم‌تر از آن است که در قیامت از آب و نان دنیوی بازخواست کند، بلکه سؤال قیامت از نعمت ولایت و میزان تمسک به اولیای الهی خواهد بود