موضوع: آیه 76سوره مبارکه نساء

﴿وَإِذًا لَآتَيْنَاهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا﴾

مباحث لغوی (واژه‌شناسی):

واژه در اصل از ترکیب ﴿لَدُن﴾ و﴿نَا﴾ تشکیل شده و به معنای «نزد ما» است. در زبان عربی، هر دو واژه ﴿لَدُن﴾ و﴿عِنْد﴾ برای بیان مفهوم نزیکی به کار می‌روند؛ اما ﴿لَدُن﴾ بر مرتبه بسیار بالاتری از قرابت، نزدیکی و اختصاص دلالت دارد.

نکات اعرابی و ادبی:

واژه﴿إِذًا﴾ از حروف جواب محسوب می‌شود. از نظر قواعد نحوی، چنانچه ﴿إِذًا﴾ بر سر فعل ماضی (مانند ﴿آتَيْنَاهُمْ﴾ وارد شود، غیرعامل بوده و تغییری در اعراب فعل ایجاد نمی‌کند.

نکات بلاغی:

وجود «لام تأکید» در عبارت﴿لَآتَيْنَاهُمْ﴾ دلالت بر حتمیت و قطعیت اعطای پاداش دارد. این تأکید نشان‌دهنده جایگاه رفیع و اهمیت فوق‌العاده تسلیم در برابر پروردگار و پیامبر در نظام اخلاقی و معرفتی اسلام است.

نکات تفسیری و معارفی:

بیان سومین اثر تسلیم (پاداش اخروی): این آیه به بیان پاداش و اجر اخروی می‌پردازد که از آثار و برکات تسلیم در برابر فرامین الهی به‌شمار می‌رود.

تبیین ﴿مِنْ لَدُنَّا﴾ (مقام اسماء و صفات الهی): مقصود از ﴿لدن﴾ و نزدیکی به خداوند، نزدیکی مکانی نیست؛ بلکه اشاره به مقام اسماء و صفات الهی دارد. تمامی افعال الهی از مجرای اسماء و صفات او صادر می‌شوند؛ از این رو، اعطای پاداش به مؤمنان تسلیم‌شده نیز از مقام اسما و صفاتی همچون حکمت و علم الهی (اسماء علیم و حکیم) سرچشمه می‌گیرد.

علت عظمت پاداش ﴿أَجْرًا عَظِيمًا﴾: توصیف پاداش به «عظیم»، به دلیل دشواری و سنگینی فوق‌العاده عمل تسلیم است. زیرا تسلیم نیازمند پا گذاشتن بر خواسته‌های نفسانی و تمایلات شخصی است و بر اساس سنن الهی و روایات، میزان پاداش همواره متناسب با میزان مشقت، تلاش و صعوبت عمل تعیین می‌گردد.