موضوع: اصول عملية/ بررسی اشکال علمی مرحوم آخوند بر «بیان اول» شیخ انصاری در مجاری اصول/

بررسی اشکال علمی مرحوم آخوند بر «بیان اول» شیخ انصاری در مجاری اصول:

ضابطه شیخ انصاری در اصالت التخییر: معیار جاری شدن اصالت التخییر، عدم امکان احتیاط است.

نقض و اشکال آخوند خراسانی:

وجود مواردی که در آن‌ها احتیاط امکان ندارد، اما خود شیخ انصاری و دیگران قائل به «اصالة البراءة» شده‌اند، نه «اصالت التخییر.

مثال نقض (شک سه شاخه‌ای): در صورت تردید میان وجوب، حرمت و اباحه یک عمل، احتیاط غیرممکن است؛ اما با جاری کردن برائت از وجوب و حرمت، «اباحه» ثابت می‌شود.

توجیه آخوند خراسانی از کلام شیخ:

ضابطه ارائه شده از سوی شیخ برای اصالت التخییر، ضابطه‌ای «فی الجمله» (حداکثری و ناظر به اکثر موارد) است، نه «بالجمله» (کلی و استثناناپذیر).

نقد استاد به توجیه آخوند:

توجیه آخوند ناپذیرفتنی است؛ زیرا ضابطه علمی حکم شاغول و تراز را دارد و باید کلیت داشته باشد. بنابراین اصل اشکال آخوند بر شیخ وارد است، اما دفاع و توجیه خود آخوند مردود می‌باشد.