درس تفسیر استاد سیدمحمد میراحمدی

1405/08/12

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضوع: تفسیر موضوعی/حلم و غضب /راه های کنترل خشم و غضب

 

در جلسه گذشته، درباره اسباب و انگیزه‌های غضب و زمینه‌های بروز آن بحث شد و پنج مورد از عوامل زمینه‌ساز غضب احصا گردید.

شناخت این زمینه‌ها اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا بسیاری از افراد به دلیل ناآگاهی از عوامل ایجاد غضب، گرفتار آن می‌شوند. همان‌گونه که شناخت عوامل سرماخوردگی می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به آن مؤثر باشد، شناخت زمینه‌های غضب نیز موجب می‌شود انسان کمتر گرفتار خشم شود.

بحث جلسه گذشته ناظر به پیشگیری از غضب بود؛ اما بحث این جلسه درباره درمان غضب است؛ یعنی اگر انسان به هر دلیلی گرفتار خشم و عصبانیت شد، چگونه می‌تواند آن را برطرف کند؟

در این زمینه پنج راهکار مطرح شده است که اولین راهکار عبارت است از:

عبرت‌گیری از سرنوشت غضب‌ورزان

یکی از راه‌های درمان غضب، مشاهده و عبرت گرفتن از سرنوشت افرادی است که گرفتار خشم و پیامدهای آن شده‌اند.

برای شناخت بهتر این مسئله، لازم است انسان گاهی به سراغ مراکز و موقعیت‌هایی برود که بتواند آثار و عواقب غضب را از نزدیک مشاهده کند.

الف) مشاهده پیامدهای غضب در زندگی دیگران

در بازدید از محل نگهداری بیماران روانی، فردی مشاهده شد که سنگی بزرگ، حدود چهل تا پنجاه کیلوگرم، با زنجیر به پایش بسته شده بود و با دشواری آن را در حیاط به دنبال خود می‌کشید. علت این کار را شدت رفتارهای تهاجمی او بیان کردند؛ به‌گونه‌ای که برای جلوگیری از آسیب رساندن به دیگران، چنین محدودیتی برایش ایجاد کرده بودند.

این مشاهده نشان می‌دهد که انسان باید گاهی به مراکز نگهداری بیماران و افراد گرفتار مراجعه کند تا با مشکلات و گرفتاری‌های دیگران آشنا شود و از سرنوشت آنان عبرت بگیرد.

ب) مشاهده پیامدهای غضب در دادگاه‌ها و اختلافات خانوادگی

یکی دیگر از موقعیت‌های عبرت‌آموز، مراجعه به دادگاه و مشاهده وضعیت افرادی است که گرفتار اختلافات و پرونده‌های قضایی شده‌اند.

بسیاری از اختلافات خانوادگی، ریشه در خشم و غضب دارند و گاهی پیامدهای بسیار تلخی به دنبال می‌آورند.

برای نمونه، مردی حدود هفت ماه از همسر خود جدا زندگی می‌کرد و همسرش نزد مادرش بود. او با وجود داشتن دو فرزند خردسال، تلاش می‌کرد همسرش را به خانه بازگرداند؛ درحالی‌که اختلافات همچنان ادامه داشت. در این میان، کودکان از مادر جدا شده بودند و حتی نیمه‌شب با گریه و فریاد، مادر خود را طلب می‌کردند.

این وضعیت، نمونه‌ای از پیامدهای تلخ اختلافاتی است که گاهی بر اثر خشم و غضب شکل می‌گیرند و زندگی انسان و خانواده او را گرفتار می‌کنند.

ج) ضرورت عبرت‌گیری و مدیریت اختلافات

زندگی انسان همواره با فراز و نشیب‌هایی همراه است و نمی‌توان تمام اختلافات و مشکلات را از زندگی حذف کرد؛ اما می‌توان آن‌ها را مدیریت کرد تا به حداقل برسند و شدت پیدا نکنند.

اختلافات باید مانند دست‌اندازهای ملایم جاده باشند که انسان با کمی کاهش سرعت، به‌آسانی از آن‌ها عبور می‌کند؛ نه اینکه به بحران‌های بزرگ و آسیب‌زا تبدیل شوند.

بنابراین، کسی که با چشم عبرت به سرنوشت دیگران نگاه می‌کند، تلاش خواهد کرد از بروز اختلافات جلوگیری کند و اگر مشاجره‌ای پیش آمد، با ادامه دادن آن بر شدت اختلاف نیفزاید.

نتیجه: انسان باید از سرنوشت غضب‌ورزان عبرت بگیرد، از خداوند بخواهد که او را مایه عبرت دیگران قرار ندهد و به لطف و کرم الهی، الگو و اسوه دیگران باشد؛ نه کسی که دیگران با اشاره به او از بدبختی و شکستش یاد کنند.