موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت اوّل

مقصد سوّم: درباره‌ی حجّت.

حجّت به امری گفته می‌شود که مجتهد در مقام استنباط حکم، به آن رجوع می‌کند. مثل قطع و ظنّ خاصّ (ظنّ خاصّ یعنی اماراتی که دلیل خاصّ بر حجّیت آنها قائم شده است. مثل خبر ثقه. اطلاق ظنّ بر امارات، اطلاق مجازی از باب اطلاق مسبّب بر سبب است).

در این مقصد، نه باب وجود دارد.

باب اوّل: درباره‌ی قط�

مراد از قطع، اعتقاد جازم است اعمّ از اینکه مطابق و یا مخالف با واقع باشد. بنابراین، قطع شامل جهل مرکّب نیز می‌شود.

در این باب، هشت جهت از بحث وجود دارد.

جهت اوّل: برای قطع، چهار خصوصیّت وجود دارد.

خصوصیّت اوّل: متابعت از قطع، واجب عقلی است. اعمّ از اینکه متعلّق قطع، حکم و یا موضوع ذی حکم باشد.

دلیل از طرف مرحوم شیخ:

صغریٰ: قطع، طریق تامّ نفسی به واقع است.

توضیح: از طرفی قطع، طریق تامّ به واقع و کاشف تامّ از واقع است. یعنی طریقیّت و کاشفیّت قطع، مشوب به احتمال خلاف نیست. از طرفی دیگر طریقیّت و کاشفیّت تامّه قطع، جعلی و به انشاء شارع نیست بلکه تکوینی است. بر خلاف ظنّ که طریقیّت و کاشفیّت آن از واقع، با جعل شارع، تامّ می‌شود. یعنی طریقیّت ناقصه‌ی ظنّ به واسطه‌ی الغاء احتمال خلاف از طرف شارع، تامّ می‌گردد تا ظنّ در ایصال به واقع به منزله‌ی قطع شود. فالظنّ بعد ان قام الدّلیل علی اعتباره یلحق بالقطع و یکون قطعا تنزیلیا (اجود التقریرات، ج۲ ص۳). بنابراین، قطع، طریق تامّ نفسی به واقع است.

کبریٰ: طریق تامّ نفسی به واقع، متابعت از آن واجب عقلی است (عقل بعد از انکشاف واقع و تنجّز آن، به مناط دفع ضرر مقطوع، حکم به وجوب متابعت از قطع می‌کند).

نتیجه: قطع، متابعت از آن واجب عقلی است.