موضوع: ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت چهارم

جهت چهارم: درباره‌ی مسأله اجتماع امر و نهی، از نظر نوع و صنف مسأله، دو بحث وجود دارد.

بحث اوّل: درباره‌ی نوع این مسأله همان انظار خمسه‌ای وجود دارد که در مسأله مقدّمه واجب مطرح شد. انظار خمسه عبارتند از: مسأله اصولیّه، مسأله فقهیّه، مسأله کلامیّه، مبدء تصدیقی، مبدء حکمی.

الکلام هو الکلام فراجع.

بحث دوّم: بر فرض اصولیّت مسأله اجتماع امر و نهی، درباره‌ی صنف این مسأله سه مدّعا وجود دارد.

مدّعای اوّل: مسأله اجتماع امر و نهی، از مسائل عقلیّه علم اصول است.

دلیل:

بحث در مسأله اجتماع امر و نهی، بحث از حکم عقل به امکان و امتناع اجتماع است (بالضرورة) و بحث از حکم عقل به امکان و امتناع اجتماع، بحث عقلی است (بالضرورة). پس بحث در مسأله اجتماع امر و نهی، بحث عقلی است. توضیح بیشتر در مدّعای سوّم خواهد آمد.

مدّعای دوّم: مسأله اجتماع امر و نهی، از مسائل لفظیّه علم اصول نیست.

دلیل:

ملاک لفظیّت مسأله، بحث از تعیین مدلول لفظ است (به مسأله‌ای که در آن از مدلول لفظ بحث می‌شود، مسأله لفظیّه گویند. اعمّ از اینکه بحث از مدلول اوّلی باشد کمسألة انّ الامر حقیقة فی الوجوب او الندب او مطلق الطلب. و یا بحث از مدلول ثانوی باشد کمسألة وقوع الامر عقیب الحظر) و بحث از تعیین مدلول لفظ، در مسأله اجتماع امر و نهی منتفی است (همان طوریکه در مدّعای اوّل گفته شد، در مسأله اجتماع امر و نهی بحث در امکان و استحاله اجتماع امر و نهی در شیئ واحد است و بحث از امکان و استحاله‌ی اجتماع امر و نهی در شیئ واحد، بحث عقلی است چون حاکم به امکان و استحاله، منحصراً عقل است). پس ملاک لفظیّت مسأله، در مسأله اجتماع امر و نهی منتفی است و با انتفاء ملاک لفظیّت مسأله، لفظیّت این مسأله نیز منتفی خواهد بود (نهایة النهایة ج۱ ص۲۱۴).

آدرس جلسه بعد:

کفایه ج۱ ص۲۳۸: الخامس انّ ملاک النزاع ..... السادس.