موضوع: تعادل و تراجیح/علاج تعارض /قاعده ثانویه

    • حمل عام بر خاص و مطلق بر مقید و اظهر بر ظاهر اگرچه سیره عقلائیه و متشرعه نیست، اما کیفیت بیان احکام و معارف از سوی شارع اقتضای چنین جمعی را دارد و همان عقلاء اگر با مختصات روایات و احادیث آشنا شوند، عام آن را بر خاص و اظهر آن را بر ظاهرش حمل خواهند کرد[1] . آن مختصات عبارت است از اینکه:

        ◦ روایات لایه‌های پنهانی در افاده و معنا دارد که آن را تا هفتاد بطن برشمرده‌اند[2] ؛

        ◦ امامان علیهم السلام در بسیاری از اوقات به صورت شفاف مقصود خود را به مخاطب القاء نمی‌کرده‌، بلکه به صورت کنایه آمیز سخن می‌فرموده‌اند[3] ؛

        ◦ احادیث همچون آیات قرآن دارای محکمات و مشابهات است[4] (متشابه به معنای کلام مجمل و یا بیان مراد جدی برخلاف ظهور کلام است[5] )؛

        ◦ امامان علیهم السلام کلام خود را دارای خاص (اراده جدی خاص از کلامی که ظهور در عمومیت دارد) و عام، ناسخ (تبیین مراد جدی یک کلام با کلام دوم) و منسوخ عنوان نموده‌اند[6] .