موضوع: اخلاق ولایی_فردی/حُسن خُلق /آثار حُسن خُلق در روایات

1- حسن خلق

حدیث امروز، روایتی است از وجود با برکت پیامبر رحمت و پیامبر اخلاق و حقیقت اخلاق (صلی‌الله‌علیه‌وآله) که قرآن در مورد ایشان می‌فرماید: ﴿وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ﴾.[1] تعبیر آیه شریفه، برای ایشان این است که ایشان دارای خلق عظیم و اخلاق پسندیده هستند. ما اخلاق رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را همانند کلمات ایشان، استثنایی می‌دانیم. کلامی است که دون کلام خالق و فوق کلام مخلوق است. این فرمایش حضرت، بیان‌گر حالات وجودی ایشان است. حدیث، در مجامع روایی مانند میزان‌الحکمة و بحار است.

1.1- آثار حسن خلق در روایات

حضرت فرمودند: «إن الرجل یدرک بحسن خلقه درجة الصائم القائم».[2] ماه مبارک رجب است. ماه روزه و ماه شب‌زنده‌داری است. ماه مبارک شعبان را هم در پیش داریم. ان‌شاءالله روزی ما به دست ابوالقاسم رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، تقسیم شود و داده شود. حضرت فرمودند: انسان با اخلاق نیکویش، به درجه روزه‌دار شب‌زنده‌دار می‌رسد. همانند همین جمله هم، حضرت امیر المؤمنین (علیه‌السلام) دارند. «عنوان صحیفة المؤمن حسن خلقه».[3] سبحان‌الله. چقدر عظیم است! انسان باید تمرین اخلاق کند. کفه اخلاق و اعمالش را سنگین کند. ﴿فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ﴾،[4] ﴿فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ﴾.[5] حضرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: «این حسن خلق، نتیجه‌اش این است که در فردای قیامت کفه میزان را سنگین می‌کند».[6] حسن خلق، بسیار محبوب است و وسیله ورود به بهشت[7] و وسیله ذوب کردن گناهان است.[8] عمر را زیاد می‌کند.[9] اگر می‌خواهیم شهرهای‌مان آباد شود و ثواب جهاد و قیام و قعود و سجود و روزه‌دار را به دست آوریم، بکوشیم محاسن اخلاقی را در خودمان پیاده کنیم.[10] با دیگران خوش‌رو و خندان باشیم. خوش سخن باشیم. هر چیزی را نگوییم. در هر مجلسی ننشینیم. سعی کنیم شادی و نشاط را به دیگران القا کنیم. تا می‌توانیم غمی از چهره غمناک برطرف کنیم. اگر کسی خدمت و عنایتی به ما می‌کند، تشکر کنیم. از خوبی دیگران باید قدردانی کرد. از مصادیق حسن خلق این است که نسبت به تندخویی و ترش‌رویی و بداخلاقی دیگران، اهل تحمل باشیم. حلم و صبر و بردباری داشته باشیم. آخر سال است. تمرین عفو و گذشت داشته باشیم. اهل جدایی نباشیم. اهل فصل نباشیم. اهل وصل باشیم. سعی کنیم اگر خدای نخواسته کدورتی با دیگران داریم، برطرف کنیم. دل را ارزش‌مند کنیم. دل، سرمایه‌ای است که ارزش آن به صفا است. دل با صفا، وفا می‌آورد و انسان با وفا، موفق است. انسانی که این اخلاقیات را داشته باشد، می‌تواند دیگران را هم تغییر دهد و به «حوّل حالنا إلی أحسن الحال» برساند.

1.2- حسن خلق، مصداق بارز دین

کسی از سمت راست و از روبروی حضرت آمد و پرسید دین چیست؟ فرمودند: «حسن خلق». از سمت چپ آمد، همین جواب را شنید. از پشت سر آمد، فرمودند: «حسن خلق».[11] «أشبهکم بی، أحسنکم خلقا».[12] هر کس خوش اخلاق‌تر است، به من شبیه‌تر است. عصبانی نمی‌شود و بد زبان نیست وبی ادب و حسود و حقود و بی ادب نیست. اینها حسنه است. امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند: «تبسم الرجل فی وجه أخیه حسنة».[13] هر کس چهره خندانی داشته باشد، حسنه آورده است. «أجملوا فی الخطاب، تسمعوا جمیل الجواب».[14] هر وقت صحبت‌های شما زیبا شود، جواب‌های شما هم زیبا می‌شود. زندگی، آینه تمام نمای تخلق ما است. رزقنا الله إیانا وإیاکم.