موضوع: اخلاق عرفانی/مراقبه و محاسبه نفس /

1- مراقبه و محاسبه نفس

ماه مبارک رجب است؛ ماه وِلایت و وَلایت است؛ ماه مراقبت و محاسبه است. ان‌شاءالله خدا به همه من و شما، توفیق دهد که اهل محاسبه و مراقبه باشیم.حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، این ولی مطلق و این امیرالمؤمنین علی‌الإطلاق فرمودند: «إجعل لنفسک علی نفسک رقیبا»؛[1] از نفس خودت بر نفس خودت رقیب و مراقب قرار بده. خیلی تعبیر سنگینی است؛ انسان از خودش، بر خودش مراقبت داشته باشد؛ این دلیل بر تکریم انسان است؛ ﴿وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ﴾؛[2] یکی از معیارهای تکریم، این است که حضرت حق جل‌جلاله، خودمان را، رقیب خودمان قرار داده است؛ یعنی طوری باشید که خودتان، رقیب و مراقب خود باشید.

ماده رقیب، قابل دقت است؛ واقعه‌ای، رخ می‌دهد؛ جمعیتی، جمع می‌شود و نگاه می‌کنند و گردن می‌کشند و هر یک، گردنش را بالاتر می‌آورد، ببیند چه شده است؛ این را رقیب و مراقبه می‌گویند؛ گردن به گردن زدن، برای آگاهی یافتن.[3] با این لفظ، حضرت سرّالانبیاءوالمرسلین، امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمودند: از خودتان برای خودتان، رقیب و گردن بکشید، تا آگاهی به دست آورید. حضرت در فرمایش دیگری فرمودند: «رحم الله عبدا راقب ذنبه و خاف ربه»؛[4] خدا رحمت کند، بنده‌ای که مراقب گناهانش باشد و از پروردگارش بترسد. مهم‌ترین برنامه سیر و سلوک، مراقبت است. ما جدول و کاغذی و برنامه‌ای داشته باشیم؛ خوبی‌ها و بدی‌ها بنویسیم؛ اگر کار خوبی بود، خدا را شکر کنیم؛ اگر کار بدی و منقصتی در کارهای روزانه و هفتگی و سالانه بود، طلب مغفرت کنیم. مراقبه را سرلوحه زندگی قرار دهیم. خودمان مراقب خودمان باشیم که داریم چه می‌کنیم. انسان، مراقب خودش باشد. امیدواریم ان شاء الله در این ماه مبارک رجب، به عنایت اولیای الهی، خدا به همه من و شما توفیق مراقبه و محاسبه عنایت فرماید. آمین یا رب العالمین.