موضوع: اخلاق ولایی/لزوم تمسک و توجه قلبی به خداوند و حالات هر یک از ائمه معصومین (علیهم‌السلام) /سه نیاز اساسی مؤمن

1- لزوم تمسک به حالات هر یک از ائمه علیهم‌السلام در اعیاد و وفیات

روز ولادت با سعادت حضرت جوادالأئمه، امام محمدبن‌علی صلوات‌الله‌علیهما است؛ این روز مولود با برکت، بر همه کسانی که ان‌شاءالله تبارک‌وتعالی، علماً و عملاً تابع حضرت هستند، مبارک باشد. ما بارها عرض کردیم که ایام متعلق به حضرات معصومین، ایام تعلق و تحقق به حالات آن امام علیه‌السلام است؛ و امروز هم که متعلق به حضرت امام جواد علیه‌السلام است، ما باید متمسک و متوسل به اوصاف و حالات حضرت بشویم. و همین، منظور و مراد از این است که انسان به امامت ایشان، مقتدِی و اقتدا کننده باشد؛ چون هر امامی نسبت به زمان امامت خودشان، یک تجلی خاصی داشتند. در این ایامی که توی ماه مبارک رجب هستیم، یکی دو تا از فرمایش های امروز حضرت را به عنوان اقتدای به حالات ایشان عرض می‌کنیم و ان‌شاءالله تبارک‌وتعالی، مخاطب به خطاب «أین الرجبیون»[1] باشیم.

2- لزوم توجه قلبی به خداوند در کنار عبادات عملی

مرحوم مجلسی، این حدیث را در بحار بیان فرموده‌اند؛ و یکی از احادیث سیر و سلوکی قوی‌ای است که اگر ما در مکتب‌مان همین فرمایش امام جواد علیه‌السلام داشتیم، لازم بود برای این حدیث، برنامه‌ریزی خاصی داشته باشیم؛ حضرت فرمودند: «القصد إلی الله تبارک و تعالی بالقلوب أبلغ من إتعاب الجوارح بالأعمال».[2] سبحان الله از این فرموده حضرت؛ حضرت فرمودند: توجه به حضرت حق داشتن و آهنگ خدا در دل داشتن و به دل متوجه حضرت حق بودن، این برتر و بهتر و ابلغ است از اینکه انسان، خودش را با اعمال و جوارح، خسته و کوبیده کند؛ خیلی تعبیر سنگینی است؛ یعنی یک عده کار دارند، بدون توجه؛ نماز و روزه و خمس و زکات و اعمال مختلفه‌ای دارند، اما توجه ندارند؛ و به عبارتی ظاهر دارند، ولی باطن ندارند. حضرت فرمودند: اعمال ظاهری، وقتی شما را به خدا می‌رساند که شما، قصد الی الله بالقلوب هم داشته باشید؛ دل متوجه حضرت حق باشد.

3- سه نیاز مؤمن

حضرت امام جواد علیه‌السلام در فرمایش دیگرشان که باز هم در بحار است حضرت فرمودند: «المؤمن یحتاج الی توفیق من الله و واعظ من نفسه و قبول ممن ینصحه».[3]

حضرت فرمودند: انسان مؤمن، نیاز به سه چیز دارد؛ این سه چیز که حضرت بیان فرمودند، خیلی از عوامل موفقیت‌های انسان مؤمن است؛

3.1- توفیق از جانب خداوند

«توفیق من الله»؛ اولین نیاز انسان، توفیق الهی است؛ توفیق از جانب خداوند. وقتی در ضمن کریمه ﴿وَمَا تَوْفِيقِي إِلاَّ بِاللّهِ﴾[4] از امام صادق علیه‌السلام سؤال می‌کنند: این توفیق من الله، چیست؟ حضرت فرمودند: «این است که وقتی خدا به انسان امر می‌کند و امری را صادر می‌کند، او اطاعت کند؛ و وقتی اطاعت کند، کار بنده با اراده الهی یکی می شود؛ و سُمّی العبد به موفقا»؛[5] سبحان الله؛ این معنای توفیق است؛ پس وقتی می‌گوییم خدا به تو توفیق بدهد، یا استادی نسبت به شاگرد، پدر و مادری نسبت به فرزندان، امام و رهبری نسبت به امتش می‌گوید موفق باشید، یعنی خدایی باشید؛ کارتان، کار الهی باشد؛ و مورد اراده الهی باشد؛ پس انسان مؤمن، نیاز به اراده الهی دارد؛ یعنی نیاز دارد که خدا کمکش کند.

3.2- واعظ درونی

«و واعظ من نفسه»: نیاز به یک موعظه‌گر درونی دارد. اگر همه انسانها موعظه‌گر خویش بودند، هیچ مشکلی پیش نمی‌آمد؛ و انسان موظف به این است که خودش، خود را نصیحت کند. می‌دانید که به قدری که خود انسان آگاه به حالات خودش است، هیچ کس آگاه به حالات او نیست؛ و هیچ کس نمی‌تواند همانند خود انسان، خودش را موعظه گر باشد.

3.3- پذیرفتن موعظه دیگران

و سومین چیزی که حضرت امام جواد علیه‌السلام فرمودند: این است که «و قبول ممن ینصحه»؛ اگر کسی او را نصیحتی یا توصیه ای بکند، قبول بکند؛ قبول ناصح هم یکی از نیازمندی‌های انسان است؛ حضرت امام جواد علیه‌السلام فرمودند: انسان مؤمن و معتقد، نیازمند به این سه چیز مهم است: توفیق الهی، و واعظ و پنددهنده‌ای از درون خودش، و پذیرش نصیحت و خیرخواهی‌ای که به او نیازمند است.

ان‌شاءالله امیدواریم که این حالات امام جواد علیه‌السلام با توجه به این فرمایش‌شان، در همه پیاده شود؛ و واقعا عرض می‌کنیم یا جوادالأئمه، ما محتاج به توفیقیم؛ ما محتاج به واعظ من نفس خود هستیم؛ و ما محتاج به قبول ممن ینصحه هستیم؛ و امیدواریم به برکت حضرت، ان‌شاءالله تبارک‌وتعالی تابع حالات حضرت باشیم؛ و ان‌شاءالله علما و عملا در محضر حضرت باشیم. رزقنا الله ایانا و ایاکم تا بتوانیم جزو موفقین باشیم؛ اگر جزو موفقین بودیم، جزو کسانی هستیم که امر الهی را اطاعت کردیم؛ و امر الهی، مطلق اوامر و نواهی است؛ یعنی آنچه که مورد رضا و پسند حضرت حق است. رزقناالله‌ ایانا و ایاکم، ان‌شاءالله تبارک‌وتعالی.