موضوع: اخلاق ولایی_ اخلاق فردی/اسلام معتدل /پرهیز از اسراف

1- اسلام معتدل

حدیث امروز در تحف العقول هست. در سند تحف العقول عرض کردیم روایاتی که به شهرت رسیده است، مانند روایت مفصل مکاسب که مرحوم شیخ آوردند، معتبر است. امام حسن عسکری (علیه‌السلام) فرمودند: «مَنْ تَعَدَّى فِي طَهُورِهِ كَانَ كَنَاقِضِه‌».[1] اساس اسلام بر اعتدال است، نه افراط را می‌پذیرد و نه تفریط را. برخی گمان می‌کنند طهارت دارند. برخی زیاده‌روی در شستشو و طهارت دارند. خدای نکرده انسان دچار وسواس[2] عملی نشود. وسواس عملی، برخاسته از وسواس فکری است. اضطراب درونی که بیاید اضطراب بیرونی به دنبال دارد. هرکس از وضوی خود تجاوز کند و بیشتر بشوید مانند کسی است که ناقض وضو است. قدیمی‌ها ضرب‌المثل خوبی داشتند که مرتبه اول واجب مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم حرام.

1.1- پرهیز از اسراف

امام علی (علیه‌السلام) به نقل از حسن بصری: «...کَانَ مع امیر‌المؤمنین (علیه‌السلام) علی شَطِّ الفُرَات فملأ قدحا من الماء و شرب منه و صبّ باقیه خارج الماء فقال له امیر‌المؤمنین (علیه‌السلام): قد اسرفت...،الحدیث»؛[3] صبح کنار شط فرات رفتیم. آبی برداشتند و ما هم برداشتیم و استفاده کردیم. حضرت اضافه آب را روی آب ریختند. من روی زمین ریختم. حضرت فرمودند که چرا اسراف کردید؟.

1.2- نمونه‌هایی از رعایت اعتدال و پرهیز از اسراف در بین علماء

1- حضرت امام خمینی (رحمه‌الله) این فقیه مکرم و بزرگوار حتی در ایام بستری‌شان از خصیصین ایشان نقل کردند که با نصف لیوان وضو می‌گرفتند. پارچ آب آوردند در بیمارستان برای امام، ولی گفتند ببرید زیاد است با قوری آب آوردیم.

2- حضرت آیت الله سیستانی (حفظه‌الله) یک وضویی گرفته بودند، در کلیپی ایشان هم با نصف لیوانی وضو گرفتند.