موضوع: اخلاق ولایی/ولایت و ولادت /فریضه‌ی ولادت و فضبت ولادت_ انحصار و حصر ولایت

1- فریضه‌ی ولایت و فضیلت ولادت

عن الصادق (علیه‌السلام) قال: «وَلَايَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ وِلَادَتِي مِنْهُ لِأَنَّ وَلَايَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَرْضٌ وَ وِلَادَتِي مِنْهُ فَضْل‌».[1] این روایت با موضوع ما که استحباب و وجوب را بحث می‌کنیم مرتبط است. حضرت فرمودند: ولایت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) برای من دوست داشتنی‌تر از ولادت من از ایشان است. بعد فلسفه این را فرمودند: چرا که ولایت ایشان برای من فریضه است ولی ولادت من از ایشان فضیلت است. در مقایسه فریضه و فضیلت، وجوب مقدم است. مبنای ما در آیات قرآن تمثیلی است الا ما خرج بالدلیل.

2- انحصار و حصر ولایت

﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ﴾.[2] حصر ولایت در ولایت خدا، رسول و امیر المؤمنین (علیه‌السلام) شده است. از مواردی که حصر است، اینجا است.[3] گرچه که فرمودند هر کجا «الذین آمنوا» باشد، امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) است: «لَا خَاطَبَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا إِلَّا بَدَأَ بِه‌».[4] ما گرچه سببی و نسبی متصل به برخی بزرگان و ائمه (علیهم‌السلام) هستیم، باید بکوشیم جنبه ولایت ما قوی‌تر باشد. فریضت مهم‌تر از فضیلت است. می‌توانیم معیاری استفاده کنیم که هرکجا تزاحمی بین وجوب و استحباب شد امر ایجابی مقدم است.