موضوع: سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)/حلیة النبی (صلی‌االله‌علیه‌وآله) /ادب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در مجالس

1- بحث اخلاقی (حلیة النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله)

«فَسَأَلْتُهُ عَنْ مَجْلِسِهِ فَقَالَ كَانَ لَا يَجْلِسُ وَ لَا يَقُومُ إِلَّا عَلَى ذِكْرٍ وَ لَا يُوطِنُ الْأَمَاكِنَ وَ يَنْهَى عَنْ إِيطَانِهَا وَ إِذَا انْتَهَى إِلَى قَوْمٍ جَلَسَ حَيْثُ يَنْتَهِي بِهِ الْمَجْلِسُ وَ يَأْمُرُ بِذَلِكَ وَ يُعْطِي كُلَّ جُلَسَائِهِ نَصِيبَهُ حَتَّى لَا يَحْسَبُ أَحَدٌ مِنْ جُلَسَائِهِ أَنَّ أَحَداً أَكْرَمُ عَلَيْهِ مِنْهُ مَنْ جَالَسَهُ صَابَرَهُ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الْمُنْصَرِفَ عَنْهُ مَنْ سَأَلَهُ حَاجَةً لَمْ يَرْجِعْ إِلَّا بِهَا أَوْ بِمَيْسُورٍ مِنَ الْقَوْلِ قَدْ وَسِعَ النَّاسَ مِنْهُ خُلُقُهُ وَ صَارَ لَهُمْ أَباً رَحِيماً وَ صَارُوا عِنْدَهُ فِي الْحَقِّ سَوَاءً مَجْلِسُهُ مَجْلِسُ حِلْمٍ وَ حَيَاءٍ وَ صِدْقٍ وَ أَمَانَةٍ لَا تُرْفَعُ فِيهِ الْأَصْوَاتُ وَ لَا تُؤْبَنُ فِيهِ الْحُرَمُ وَ لَا تُثْنَى فَلَتَاتُهُ مُتَعَادِلِينَ مُتَوَاصِلِينَ فِيهِ بِالتَّقْوَى مُتَوَاضِعِينَ يُوَقِّرُونَ الْكَبِيرَ وَ يَرْحَمُونَ الصَّغِيرَ وَ يُؤْثِرُونَ ذَا الْحَاجَةِ وَ يَحْفَظُونَ الْغَرِيبَ فَقُلْتُ كَيْفَ كَانَ سِيرَتُهُ فِي جُلَسَائِهِ فَقَالَ كَانَ دَائِمَ الْبِشْرِ سَهْلَ الْخُلُقِ لَيِّنَ الْجَانِبِ لَيْسَ بِفَظٍّ وَ لَا غَلِيظٍ وَ لَا صَخَّابٍ وَ لَا فَحَّاشٍ وَ لَا عَيَّابٍ وَ لَا مَزَّاحٍ وَ لَا مَدَّاحٍ يَتَغَافَلُ عَمَّا لَا يَشْتَهِي».[1]

خدا را شاکریم که در محضر احادیث ائمه (علیهم‌السلام) به خصوص روایت شریف حلیة رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) هستیم. به فراز سؤال امام حسین (علیه‌السلام) از حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) راجع به نشست و برخاست آقا رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) رسیدیم.

1.1- تنظیم وقت بین خدا و خلق و خودشان

تقسیم عادلانه وقت، غیر از تقسیم مساوی است. بین قسط[2] و عدل[3] تفاوت وجود دارد. تقسیم، گاهی به اقسام مساوی است و گاهی به استحقاق است. این دومی مهم است و عدالت است. عدالت، یعنی ذوی الحقوق را به قدر استحقاق بدهیم. گاهی قسمت با تساوی دادن خلاف عدل است. وجود مقدس آقا رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در تقسیم وقت‌شان تقسیم عادلانه داشتند. ضرورت‌ها و نیازها و ذوی الحوائج را می‌سنجیدند. چه کسانی مراجعه می‌کردند؟ دانشمندان را مقدم می‌داشتند.

حضرت علی (علیه‌السلام) فرمودند: هر کس که وقتش را خوب تنظیم نکند، هلک فی غیر عمل. کارش را انجام نمی‌ دهد. وقت نفس و زمانی است که معراج دل انسان است. معرفت‌شناسی در زمان‌شناسی است. زمان بستر بقاء است. ﴿كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ﴾،[4] ﴿وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ﴾[5] در گذران زمان اگر مراقب جان‌مان بودیم، مهم است.

1.2- ادب حضرت رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در مجالس

اگر قرار باشد که در مجلس حضرت نشست و برخاست ایشان را بگوییم، اولین نکته‌اش رعایت ادب مجلس و معاشرت بود. افراد را اکرام می‌کردند. نشست و برخاست ایشان با استغفار بود. طبق صریح آیه ﴿وَيُمْدِدْكُمْ﴾[6] می‌رسند؛ یعنی تداوم رزق الهی. گروه‌های امداد که کار و احیا نیمه پزشکی می‌کنند، چرا که به بقای زندگی انسان مدد می‌رسانند. برای همه‌ی مریض‌ها و آن‌ها تقاضای توفیق الهی داریم. ادب حضور در محضر حضرت حق را رعایت می‌کردند. ان‌شاءالله این سیره را داشته باشیم، تا رزق همه‌ی ما ان‌شاءالله ادامه داشته باشد.