موضوع: اخلاق فردی/عدل /توصیه به انصاف
1- عدل و انصاف
حدیث اخلاقی امروز از کتاب کافی، کتاب الإیمان، باب انصاف است.
حدیث عجیبی است. حدیث از امام صادق (علیه‌السلام) در عدالت و انصاف و نسبت‌سنجی بین ما و دیگران و خدا است که باید در نظر گرفته شود.
1.1- توصیه خداوند به حضرت آدم (علیه‌السلام) به رعایت انصاف با دیگران
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ عِمْرَانَ بْنِ مِيثَمٍ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ (عليه‌السلام) قَالَ: «أَوْحَى اللهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلى آدَمَ (عليه‌السلام): أَنِّي سَأَجْمَعُ لَكَ الْكَلَامَ فِي أَرْبَعِ كَلِمَاتٍ قَالَ: يَا رَبِّ وَمَا هُنَّ؟ قَالَ: وَاحِدَةٌ لِي وَوَاحِدَةٌ لَكَ وَوَاحِدَةٌ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكَ وَوَاحِدَةٌ فِيمَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ النَّاسِ قَالَ: يَا رَبِّ بَيِّنْهُنَّ لِي حَتّى أَعْلَمَهُنَّ قَالَ: أَمَّا الَّتِي لِي فَتَعْبُدُنِي لَاتُشْرِكُ بِي شَيْئاً؛ وَأَمَّا الَّتِي لَكَ فَأَجْزِيكَ بِعَمَلِكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ؛ وَأَمَّا الَّتِي بَيْنِي وَبَيْنَكَ، فَعَلَيْكَ الدُّعَاءُ وَعَلَيَّ الْإِجَابَةُ؛ وَأَمَّا الَّتِي بَيْنَكَ وَبَيْنَ النَّاسِ، فَتَرْضى لِلنَّاسِ مَا تَرْضى لِنَفْسِكَ، وَتَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ».[1]
خداوند به آدم ابوالبشر (علیه‌السلام) وحی کرد که من، تمام سخن را در چهار حرف برای تو خلاصه می‌کنم. اینکه در برخی روایات است که چهار حرف به حضرت آدم (علیه‌السلام) یاد دادند، همین است. خدا به هر پیامبری، حروفی یاد داد. آدمی‌مشرب‌بودن، بر اساس این چند کلمه است.
حضرت آدم (علیه‌السلام) پرسیدند: «آنها چیست»؟ حضرت حق فرمود: «یک کلمه، خاص و برای خودم است، یک کلمه برای توست، یک کلمه بین من و توست و دیگری نسبت بین تو و مردم است - باید شروح مختلفی برای این روایت داده شود - حضرت آدم (علیه‌السلام)، پیامبر است. می‌گوید: «خدایا این‌ها را برای من بیان کن، [تا برای دیگران اعلام کنم]».
حضرت حق فرمود: «آن کلمه‌ای که برای من است، آن است که عبدالله شوی و مشرک به من نشوی». عبادت و عبودیت که خاص من است، رعایت کنی. اکثر آسیب‌ها که به مردم و جوامع و حتی متخصصان و علما و دانشگاهیان می‌خورد، این است که مشکل توحید فعلی دارند. اگر مشکل توحید را حل کنند، مشکلات حل می‌شود.
دوم: اینکه تو محتاج به عملی هستی که بر اساس آن جزا داده می‌شوی. این توصیه، مخصوص به کار انسان است. بستر عمل و کار، این دنیاست. اگر به آخرت برویم، آنجا دار بدون عمل است. ﴿وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى﴾.[2]
و سوم: آن چیزی که بین تو و من است، دعاست. کلمه‌ی مشترک بین انسان و خدا دعاست. تو دعا کن، من اجابت می‌کنم. دعای لفظی، آثار دعای باطنی است. دعا، خواهش درونی است.
کلمه‌ی چهارم: راضی باشی برای خودت، آنچه برای دیگران می‌پسندی و آنچه برای خود می‌پسندی، برای دیگران هم بپسند و آنچه برای خود نمی‌پسندی، برای آنها هم نپسند. عدالت و انصاف. اخلاق، نسبت بین ما و دیگران است. در این نسبت، ظالم نباشیم. ان‌شاء‌الله مشمول این حدیث مهم و شریف باشیم.