موضوع: اخلاق فردی/دستورات اخلاقی /روش برنامه ریزی/مدیریت زمان

1- روش برنامه‌ریزی و تقسیم زمان

در آستانه‌ی شهادت حضرت امام کاظم (علیه‌السلام) هستیم. روایت امروز را از این امام بزرگوار تقدیم می‌کنیم. زندگی ایشان، زندگی‌ای است که باید طلبه و غیر آن برای آن برنامه‌ریزی کند. همان‌طور که بارها گفتیم هر روزی که منتسب به بزرگی از بزرگان است، حداقل در آن روز، سخنانی از آن بزرگ را بشنویم و بفهمیم و بگوییم. اگر بتوانیم کارهای آن معصوم (علیه‌السلام) را هم در زندگی علمی و عملی خود پیاده کنیم که نورٌ علی نور است و بهترین روش است. امام کاظم (علیه‌السلام)، امامی هستند که جهات مختلفی از زندگی‌شان، قابل اقتدا است؛ بلکه تمام جهات زندگی‌شان، قابل اقتدا است؛ مثل استقامت و حلم و صبر ایشان. «وَ كَانَ يَكْظِمُ غَيْظَهُ عَلَيْهِمْ وَ لَا يُبْدِي لَهُمْ مَا يَعْرِفُهُ مِنْهُمْ فَسُمِّيَ الْكَاظِمَ لِذَلِكَ».[1] دشمنان نیز نسبت به حلم ایشان، تعجب کرده بودند. برای همین امروز این فرمایش نورانی حضرت را مرور می‌کنیم.

تحف‌العقول و بحار و مجامع روایی مختلف، این روایت را دارد:

وقال (عليه‌السلام): «إجتهدوا في أن يكون زمانكم أربع ساعات: ساعة لمناجاة الله، وساعة لأمر المعاش، وساعة لمعاشرة الاخوان والثقات الذين يعرفونكم عيوبكم ويخلصون لكم في الباطن، وساعة تخلون فيها للذاتكم في غير محرم، و بهذه الساعة تقدرون على الثلاث ساعات».[2]

«إجتهدوا فی أن یکون زمانکم أربع ساعات»؛ سعی کنید ساعت‌های خود را به 4 قسمت، تقسیم کنید. این یک دستورالعمل است. زندگی باید به چهار قسمت، تقسیم شود.

1.1- زمانی برای عبادت و مناجات با خداوند

«ساعة لمناجاة الله». ماه مبارک رجب است. ساعتی برای نجوا با خدا، غیر از نماز واجب.

1.1.1- توصیه به هدیه‌کردن برخی از مستحبات برای امام زمان (علیه‌السلام)

آن نماز واجب که برنامه‌ی الهی است. اگر برنامه‌ی انسانی داشتیم، مهم است. مثلا دو رکعت نماز واجب که می‌خوانیم، به استحباب بخوانیم. پیشنهاد می‌کنم که شاید هم ضروری باشد، اینکه آدم نماز صبح را که خواند، قبلش که نماز شب را خوانده است، بعد از آن دو رکعت نماز بخواند و تقدیم کند به محضر امام زمان (علیه‌السلام). سربازها اول صبح به فرمانده سلام می‌دهند. وقتی فرمانده می‌گوید به فرمان، دیگر کسی سؤال نمی‌کند. ما باید صبح به فرمان باشیم؛ اول صبح دعای عهد و زیارت آل‌یس و دو رکعت نماز و سه سوره توحید که معادل یک ختم قرآن است، تقدیم به ایشان کنیم. این کار باعث می‌شود که حضرت به ما توجه کنند. ما نیاز به توجه ایشان داریم. البته اگر ایشان به عالم توجه نکنند، سبب انقراض آدم و عالم می‌شود؛ «لولا الحجة لساخت الأرض بأهلها».[3] این برای حضرت است؛ اما ما موظیم که در محضر حضرت باشیم. ساعتی برای نجوا.

1.2- زمانی برای فعالیت‌های اقتصادی و کسب روزی حلال

«و ساعة لأمر المعاش»؛ برای زندگی خود، تلاش کنیم. زن و بچه به گردن ما حق دارند. چه خوب است ساعت تلاش در راستای کار خودش هم باشد. برخی از اعزه و فضلا برای برخی اشتغالات می‌آیند، نمی‌گوییم نه؛ ولی گاهی می‌بینیم برخی کارها منافات با حیثیت طلبگی دارد؛ لذا باید در راستای کمال طلبگی باشد.

1.3- زمانی برای رفت‌وآمد با دوستان خالص

«و ساعة لمعاشرة الإخوان». ما نیاز به رفت‌وآمد داریم. انسان بی رفت‌وآمد، تفاوتی با حیوان ندارد. تفاوت انسان با حیوان در معاشرة‌الإخوان است. انسان باید با دوستان، رفت‌وآمد داشته باشد. شاید دفتر پنجم الهی‌نامه باشد که گفتیم: «الهی صد هزار مرتبه شکرت که دوستانم از دوستانند». الحمدلله. این هم ساعت سوم. «و الثقات الذین یعرفونکم عیوبکم و یخلصون لکم فی باطن»؛ کسانی که مورد اطمینان هستند و عیب‌های شما را خالصانه می‌گویند.

1.4- زمانی برای تفریح و لذات حلال

«و ساعة تخلون فیها للذاتکم فی غیر محرم و بهذه الساعة تقدرون علی الثلاث ساعات»؛ ساعتی برای لذت‌های حلال که بر امور دیگر توان می‌یابید. اسلام، چقدر جامع است! دنبال تفریح سالم هم باید باشیم. فقط نماز و روزه نیست. تک بُعدی عمل نکنیم.