موضوع: اخلاق فردی/فضایل اخلاقی/ اخلاص /لزوم و تعریف اخلاص/جایگاه اخلاص

1- اخلاص

خدا را شاکریم که بحمدالله‌رب‌العالمین در این ایام ماه مبارک رجب در محضر آیات و روایات هستیم. حدیث با برکت امروز فرمایش رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در ادامه‌ی بحث اخلاص است.

1.1- لزوم تمرین برای کسب اخلاص

باید برای اخلاص برنامه‌ریزی کنیم که اگر از مخلَصین و مخلِصین نیستیم، تلاش کنیم و تمرین کنیم که جزو آنها باشیم. «لست من الصالحین و لکن أحبّ الصالحین». اخلاص جز مراقبت و تمرینِ اینکه کارهایش برای خدا باشد، نیست. روزهای اول، سخت است. شاید دیگران، دخیل شوند؛ ولی کم‌کم برایش مهم نیست که دیگران ببینند.

1.2- منافات نداشتن اخلاص با انجام مستحبات در حضور جمع

آدم سعی کند کارهای ظاهری‌اش را که دیگران می‌بینند، پنهانی انجام دهد و اگر ظاهر برای تشویق دیگران باشد و شائبه‌ی شرک نداشته باشد، منافات با اخلاص ندارد. گاهی در سفر اعمال استحبابی را می‌خواهد انجام دهد، دوستان بفهمند، یا نفهمند، منافات با اخلاص ندارد. خودش مانند هر شب بلند می‌شود کارش را انجام می‌دهد. آنها هر برداشتی داشتند، عیبی ندارد. گاهی کارهای با اخلاص در دیگران اثر می‌کند و تشویق می‌شوند.

1.3- اخلاص، عامل نزدیک شدن خدا به انسان و رفع حوایج انسان

«مَا أَطَّلِعُ عَلَى قَلْبِ عَبْدٍ فَأَعْلَمُ فِيهِ حُبَّ الْإِخْلَاصِ لِطَاعَتِي لِوَجْهِي وَ ابْتِغَاءِ مَرْضَاتِي إِلَّا تَوَلَّيْتُ تَقْوِيمَهُ وَ سِيَاسَتَهُ وَ تَقَرَّبْتُ مِنْهُ».[1]

حدیث عجیبی است. حضرت حق‌تعالی می‌فرماید: «من در قلب بنده‌ام محبت و حب اخلاص برای اطاعت خودم و دنباله‌روی رضای خودم مطلع نمی‌شوم، مگر اینکه تقویم و قوام او و تدبیر را به دست می‌گیرم و نزدیک به او می‌شوم».

اگر کسی محبتِ اخلاص لوجه الله داشته باشد، خدا کارهای او را تدبیر می‌کند و قوام امور زندگی او را به دست می‌گیرد. خدا به او نزدیک می‌شود. خدا به همه نزدیک است، ولی نزدیک شدن خدا به انسان به خاطر کارش که از روی اخلاص باشد، مهم است. خدا به همه نزدیک است. اگر ما به او نزدیک شویم، مهم است. ﴿وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ﴾.[2] قرب خداوند به بنده، قرب مکانی نیست؛ قربی مکانتی و وجاهتی است. قربة إلی الله، یعنی مخلصا و خالصا لوجه الله.

1.4- مشکل بودن کسب اخلاص در عین‌آسان بودن آن

ما حرف اخلاص را می‌زنیم اگر همراه حرف، کار ما هم همین‌طور بود، مهم است. سهلِ ممتنع است. آسانی که مشکل است و مشکلی که آسان است، اخلاص است.

1.5- مقام اخروی مخلصین در روایات

به تعبیر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در غرر: «سادة اهل الجنة المُخلصون»؛[3] به فتح، یا کسر لام. این‌ها، آقایان اهل بهشت هستند..

«سادة أهل الجنة الأتقیاء المخلصون»؛[4] سالار بهشتیان، با تقوایان مخلص هستند.

ان‌شاءالله خدا توفیق اخلاص را به همه ما بدهد.