موضوع: اخلاق فردی/دستورات اخلاقی/اخلاص /جایگاه اخلاص

1- اخلاص

ایام ماه مبارک رجب است؛ ماه سیر و سلوک و برنامه‌ریزی برای نفس‌مان و کشیک نفس کشیدن و مراقبت از حالات خوب‌مان. ان‌شاءالله همه بتوانیم برای نفوس خود برنامه‌ریزی کنیم.

در ادامه احادیث اخلاقی، بحث‌مان به اخلاص رسید. فرمودند: «عاملین نیازمند به اخلاص هستند». این حدیث قدسی از رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده است.

از عجایب این است که اخلاص در عمل را پیوند خاصی با قیامت و تمثل عمل داده است. ما در حال شکل‌سازی و تصویرسازی ابدان اخروی‌مان هستیم. بحث تجسم عمل، بحثی است که اتفاقی است. اعمال ما هم اعم از کارمان، عقیده، اخلاق و حالات‌مان است. اوصاف و احوال هم، جزو تجسم اعمال است. اعمال در مقابل اقوال نیست؛ جامع اقوال است.

«أخلص العمل فإن الناقد بصير»؛[1]

عمل را خالص کنید؛ به درستی که کسی که اعمال را بررسی می‌کند، بصیر است. پول را نقدینگی می‌گویند، چون می‌شمارد و بررسی می‌کند و ذخیره می‌کند. نقود به این جهت است که بازرسی و بررسی می‌شود. ناقد، یعنی بازرس و کسی که وارسی می‌کند. وقتی در اداره می‌گویند بازرس می‌آید، توجه‌ مدیر و کارمندان بیشتر است.

1.1- دوربین‌های معنوی اعمال و حالات انسان

می‌گفتند وقتی می‌نویسند این مکان مجهز به دوربین مداربسته است، مردم بیشتر، حواس‌شان است. باید به این نتیجه برسیم که همه جا خدا هست. دوربین خدا مدارباز است. همه‌جا، نهان و عیان را می‌گیرد.

اولین نُقّاد، رقیب و عتید و دو ملکِ نزدیک انسان است. از بصیرت آنها باید مراقب بود.

دومین بصیر این است که در محضر حضرات معصومین (علیهم‌السلام)، مشرف هستیم. این هم، مرحله دیگر اعمال ما است.

مرحله آخر، حضرت حق است که بصیرِ بصیر است. هیچ چیز را از قلم نمی‌اندازند. رحمت خدا چیز دیگری است، ولی بررسی، امر دیگری است. باید کاری کنیم که اعمال‌مان که نزد اولیای ما که می‌رود، سبب سرافکندگی ما نشود. امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «کونوا لنا زَینا و لا تکونوا علینا شَینا»؛[2] کاری کنید که باعث افتخار ما باشید، نه سرافکندگی ما. عمل، انسان را سرافکنده می‌کند.

1.2- گریه آیت‌الله بروجردی (رحمه‌الله) در آخر عمر برای اخلاص

استادمان آیت‌الله‌العظمی خوانساری در حالات آیت‌الله‌العظمی بروجردی نقل کردند که ایشان بعد از درس، کمی استراحت می‌کردند و بعد پاسخ به سؤالات مردم می‌دادند. به اندرونی ایشان رفتم، دیدم دارند بسیار گریه می‌کنند. گفتم چه شده. فرمودند بزرگ‌ترین اتفاق افتاده است و آن اینکه الآن به یاد این حدیث قدسی افتادم که می‌فرماید: «أخلص العمل فان الناقد بصیر». مراقب اعمال‌تان باشید که ناقد، بصیر است. آقای خوانساری به همه طلبه‌ها این را بگویید که مراقب اعمال‌مان باشیم که ناقد، بصیر است. ان‌شاءالله در محضر الهی شرمنده نشویم و ان‌شاءالله و هزاران ان‌شاءالله که سرفراز باشیم.