موضوع: اخلاق فردی/شرح دعای سحر /مقدمه

1- شرح دعای سحر

1.1- مقدمه بحث

عن الرضا (علیه‌السلام) عن آبائه عن أبیه عن محمد بن علی الباقر (علیهم‌السلام) قال صلوات‌الله‌علیه: «اللهم إنی أسئلک من بهائک بأبهاه و کل بهائک بهی».[1]

به تقاضای اعزه‌ای و امر ولایت‌گونه بزرگانی، الحمدلله مأمور شدیم در محضر دعای شریف سحر باشیم. فرازهای این دعا را تأمل می‌کنیم. عرض ما این است که دعای سحر، یک متن بسیار بلند و بالا برای سیر و سلوک است. ما در کتب عرفانی عرض‌مان این است که آخرین مرحله‌ی سیر و سلوک به روایات و احادیث و به خصوص ادعیه معصومین (علیهم‌السلام)، برمی‌گردد که یکی از آنها، دعای شریف سحر است.

این دعای سحر در جاهای مختلف از مجامع روایی ما نقل شده است. مرحوم مجلسی در بحارالانوار، ج95، ص93 و 94 به بعد، دعا را آوردند. دعا از حضرت امام رضا (علیه‌السلام)، نقل شده است که ایشان از پدران‌شان از امام باقر (علیه‌السلام)، نقل کردند. مرحوم شیخ‌عباس قمی هم به عنوان سومین دعا در سحرهای ماه مبارک، در مفاتیح‌الجنان مطرح فرمودند.

عبارت ایشان، این است: «بخواند دعای عظیم‌الشأنی که از حضرت امام‌رضا (علیه‌السلام)، نقل شده که فرموده‌اند: این دعایی است که حضرت امام‌ محمد باقر (علیه‌السلام)، در سحرهای ماه رمضان می‌خواندند».[2]

با کمال معذرت، دو مطلب را عرض کنم. یکی اینکه گفتند: «امام باقر (علیه‌السلام) در سحرهای ماه مبارک می‌خواندند»، حق است، ولی اینکه خاص ماه مبارک رمضان است، مورد تأمل است. خاص به ماه رمضان نیست. این دعای همیشه امام باقر (علیه‌السلام) و امام رضا (علیه‌السلام)، در همه‌ی سحرها بود. مختص به سحرهای ماه مبارک رمضان نیست. اینکه در سحرهای ماه مبارک رمضان وارد شده و معروف به دعای سحر ماه رمضان معروف شد، همین عبارت شیخ عباس قمی است و اینکه معمولا خلقُ الله در سحرهای ماه مبارک، بیدارند و این دعا را هم می‌خوانند. این دعای کل سحرها است.

مطلب دیگر اینکه این دعا در مجامع روایی ما، یکی از دعاهایی است که در روز مباهله هم وارد شده است. شأن ورودش یکی در روز مباهله است و دیگری در سحرهای هر روز از جمله سحرهای ماه مبارک رمضان. می‌توان استفاده کرد که یوم‌المباهلة که روز مبارزه نفسانی حضرت رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) با اهل نجران و مسیحی‌ها و اسقف‌ها و کشیش‌ها بود، این دعا یک دژ و حصن حصین است. بهترین معرفت‌ها در این دعا نهفته شده است.

ان‌شاءالله فردا وارد شرح فقره‌های این دعا می‌شویم. قرائت این دعا را نهادینه کنیم؛ به‌خصوص که شب‌ها طولانی است، با این دعا انس بگیریم. قبل از آمدن ماه مبارک رمضان، به استقبال سحرهایش برویم.