موضوع: اخلاق/دستورات اخلاقی /بی اعتنایی به دنیا/ پرهیز از اطاعت از نفس

1- پرهیز از اشتغال به دنیا و اطاعت از نفس

1.1- پرهیز از اشتغال به دنیا و غفلت از آخرت

انسان باید برای فرمایش‌های اولیای الهی، دستورالعمل آماده کند؛ به خصوص آخرین پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) که کلام‌شان، جامع و ملوک کلام است. این حدیث در کتاب شریف بحارالأنوار آمده است:

ابن عباس قال قال رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فی بعض خطبه او مواعظه:

«أیها الناس لا یَشغَلَنَّکُم دنیاکم عن آخرتکم فلا تُؤثِروا هواکم علی طاعة ربکم ...».[1]

حدیث، طولانی است بخشی از آن را امروز عرض می‌کنیم. حضرت فرمودند: «ای مردم! دنیای‌تان شما را از آخرت‌تان مشغول نکند؛ یعنی طوری نباشد که اشتغالات به دنیا، شما را از آخرت، باز دارد.

1.2- پرهیز از مقدم کردن هوای نفس بر اطاعت پروردگار

«فلا تؤثروا هواکم علی طاعة ربکم». هوا را بر اطاعت خدا بر نگزینید. آنچه در مقابل اطاعت رب است، اطاعت میل و هوای انسان است. به تعبیر ما هوا با خدا و هُدی نمی‌سازد.

من همچون حباب، خانه خراب هوای خویشتنم.

حباب، پف می کند و خراب می‌شود. «هوی کل شیء بحسبه»؛ اشتها و میل هر کسی، به حسب خودش است.

1.3- روش وسوسه‌ی شیطان در میان علما

شیطان، انسان عالم را به برخی گناهان دعوت نمی‌کند. ولی به برخی گناهان دعوت می کند؛ مانند حقد و حسد و تزاحم و تصادم و اینکه با حسادت بگوید او چرا این گونه است و ما این‌گونه هستیم؛ شیطان با این‌ها در عالِم نفوذ می‌کند. حضرت امام (رحمه‌الله) در کتاب اربعین فرمودند: «شیطان به عالم نمی‌گوید که شراب بخور؛ ولی او را روی پوست لغزنده می‌گذارد که آرام‌آرام، سُر می‌خورد و می‌رود». برخی امور را بر خلاف شیطان عمل کنیم. اگر شیطان حسادت و حقد و کینه را می‌خواهد در درون ما جلوه‌گری کند، در اولین گام‌ها آن را خفه کنیم.

1.4- حکایت غیبت از یک عالم و برخورد او با غیبت‌کننده

به عالِمی گفتند: «فلانی در فلان مجلس، غیبت شما را کرده است». گفت: «سینی بیاورید و برایش عبا و ردا و عمامه ببرید». برایش فرستاد. او تشکر کرد. آن عالم گفت: «من باید تشکر کنم؛ شما بهترین اعمالت را به من دادی و بهترین عباداتت را در پرونده من گذاشتی و شایسته‌ی این پاداش، بودی». نکند خوبی‌های‌مان را بگذاریم و بدی‌های دیگران را برداریم، نه بدی خود. ﴿وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى﴾.[2] ﴿لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ﴾.[3] وزر و وبال دیگران، سر جای خود است. گاهی خدای‌نخواسته انسان باید وزر و وبال دشمنانش را به عهده گیرد. لذا رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: «هوای خود را بر طاعت رب‌ّتان، انتخاب نکنید».

1.5- ولایت‌پذیری جناب سلمان (علیه‌السلام)

آخرین جمله اخلاقی امروز اینکه، حضرت سلمان (علیه‌السلام) - این صحابی بزرگوار – گفت: «من در مقابل ولایت، هیچ حرفی ندارم». «هوای هوی امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)». چقدر تمرین می‌خواهد که ولیّ‌دوست باید بود و این قدر اتحاد باید که حرفش، حرف ولیّ باشد. رزقنا الله ایانا و ایاکم.