موضوع: اخلاق فردی/دستورات اخلاقی /سکوت

1- سکوت

راوی می‌گوید در محضر رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بودیم که ایشان فرمودند:

«رحم الله عبدا تکلم فغنم او سکت فسلم».[1]

سخن عظیمی است؛ خداوند بیامرزد بنده‌ای را که یا صحبت کند و از صحبتش سود ببرد، یا سکوت کند، تا سالم بماند. انسان در این دو مطلب مهم، در جریان است؛ بین سخن سودمند و بین سکوت با سلامت. یا باید حرف سنجیده بزند، یا سکوت کند. رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) این جمله را انشاء کردند و همه انسان‌ها باید در همین مسیر حرکت کنند. گاهی برخی بزرگان برای کنترل زبان، سالیانی در سیر و سلوک و مراقبه و محاسبه بودند. زبان، اولین چیزی است که ماهیت انسان را تغییر می‌دهد، آدم را طور دیگری جلوه می‌دهد. نگهبان این سر، زبان است. این نگهبان را مراقبت کنید. «زبان سرخ، سر سبز می‌دهد بر باد».

1.1- شکایت اعضا و جوارح انسان از زبان

روایتی از معصومین (علیهم‌السلام) داریم که اعضا و جوارح، صبح به زبان می‌گویند: «تو ما را گرفتار نکن».[2] سکوت، انسان‌ را از برخی غضب‌ها و ناملایمات، رها می‌کند.

1.2- سکوت در سیره عملی علامه طباطبایی رحمه‌الله

برخی عرفا و اهل سیر و سلوک بعد از منزل توبه و یقظه، می‌گویند سکوت را باید تمرین کرد. اولیای الهی که به جایی می‌رسند، ساکت هستند. بدوا شروع به سخن نمی‌کنند. شاگردان مرحوم علامه طباطبایی رحمه‌الله می‌فرمودند: «از خصلت‌های ایشان این بود که اگر در جمعی سؤالی طرح می‌شد، اگر کسی رو به ایشان سؤال نمی‌کرد، جواب نمی‌دادند». آقایی می‌فرمود: «از تهران تا قم کنار ایشان بودیم، همین‌طور مشغول ذکر بودند، تا قم و حرفی نزدم، ایشان هم حرفی نزدند. در آرامش خاصی بودند».

به خود قول دهیم که زبان‌مان، هر حرفی را نزند.