موضوع: اخلاق فردی/دستورات اخلاقی /توحید عملی/نیکوکردن سیرت

1- نیکو کردن باطن

در سخن با برکت رسول مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بودیم. بحار ج77 ص179

حدیث، به صورت قضایای شرطیه است. این فراز هم قابل دقت است؛ برای آن برنامه‌ریزی کنید. جمله دیروز این بود:

«من احسن بینه و بین الله، کفاه الله».

حضرت در ادامه روایت می‌فرمایند: «و من أحسن سریرته أصلح الله علانیته و من عمل لآخرته کفی الله أمر دنیاه».[1]

ما باید توحید فعلی خود را تقویت کنیم. آسیب جوامع، از نداشتن توحید فعلی است. توحید فعلی، یعنی همه کارها منتسب به خدا است. اگر انسان برسد به اینکه «إِلَهِي وَ رَبِّي مَنْ لِي غَيْرُكَ»،[2] به سراغ هیچ کسی نمی‌رود. «إلهی ... لا تکلنی الی نفسی طرفة عین ابدا».[3] اقتضای توحید فعلی این است.

1.1- راه نیکوکردن باطن

1.1.1- ترجیح آخرت بر دنیا

از مصادیق توحید فعلی این است که «من أحسن سریرته أصلح الله علانیته». انسان ظاهر و باطنی دارد که مثل شب و روز در هم تاثیر دارد. ﴿يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ﴾.[4] باطن، علیت است و ظاهر، معلول. ﴿هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ﴾.[5] این چهار اسم، مهم است. ظاهر را درست کردیم، در باطن اثر دارد و عکس. اگر به باطن رسیدیم، ظاهر هم پیرایش می‌شود.

کسی که برای آخرت کار کند، خدا دنیایش را کفایت می‌کند؛ به خصوص کسانی که در طلب علم هستند. اهل‌بیت (علیهم‌السلام) فرمودند: «ما زندگی اهل علم را ضمانت می‌کنیم».[6] هم کفایت خدا و هم ضمانت امام. اعزه من! ما وظیفه‌ای داریم که مراقب نفس خود باشیم. کشیک نفس بکشیم. هر کس از این مسیر به کمال نفس رسید و هر کس باطنش را اصلاح کرد، ظاهرش اصلاح می‌شود. بین ظاهر و باطن، رابطه علی و معلولی است؛ سبب و مسبب است. برای این برنامه‌ریزی کنیم. اگر خلوت اصلاح شد، جلوت اصلاح می‌شود. ظاهر، جلوت و باطن، خلوت است. سرّ و علن خود را باید اصلاح کنیم. باید از باطن اصلاح کنیم. اگر باطن اصلاح شد، ظاهر اصلاح‌شدنی است. با کمال معذرت عرضم این است که از خدا بخواهیم که به ما توفیقی بدهد بتوانیم به باطن خود برسیم. از امروز با خود قرار بگذاریم عیب‌های باطنی‌مان را برطرف کنیم، تا ظاهرمان درست شود. گاهی کسی در ظاهر، موحد است، ولی در باطن، موحد نیست. ظاهرش درس اخلاق و تفسیر و فقه و معارف، ولی خدای نخواسته باطنش با این‌ها همراهی نکند. اینجا کارمان سخت می‌شود. بنشینیم ببینیم آنچه می‌گوییم، برای خودمان است، یا برای دیگران هم هست. منصفانه باشد. حضرت امام (رحمه‌الله) فرمودند: «علمای اسلام، نکند چیزی بگوییم و خدای نخواسته به آن عمل نکنیم». باطن خود را باید اصلاح کنیم. هر کس باطن خود را بهتر می‌شناسد، تا دیگران. ره را چنان رویم که رهروان رفتند. نفس را آرام‌آرام باید تربیت کند. مجازات و معاقبه کند و تربیت کند. ان‌شاءالله همه ما موفق باشیم.