موضوع: اخلاق فردی/دستورات اخلاقی /امنیت داشتن سایر مسلمانان از او/ پرهیز از مشتبهات

1- ویژگی‌های مؤمنین و متقین

1.1- ویژگی مومنین

1.1.1- امنیت مردم از دست و زبان

در سخن گران‌سنگ و با عظمت حضرت رسول مکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در بیان مسلمان و مؤمن و متقی بودیم. حضرت فرمودند: «أيها الناس إن العبد لا يكتب من المسلمين حتى يسلم الناس من يده ولسانه»؛ انسان به درجه اسلام نمی‌رسد، مگر اینکه مردم از دست و زبان او در امان باشند.

ادامه روایت:

«... ولا ينال درجة المؤمنين حتى يأمن أخوه بوائقه وجاره بوادره ولا يعد من المتقين حتى يدع ما لا بأس به حذارا عما به البأس إنه من خاف البيات أدلج».[1]

انسان به درجه انسان‌های مؤمن نمی‌رسد، تا این دو کار از او صادر شود. یکی این که برادران مؤمن او از شر و آزارش در امان باشند و همسایه‌هایش از خشونت و ناراحتی او در امان باشند. مؤمن، برادرآزار و همسایه‌آزار نیست.

1.2- ویژگی متقین

1.2.1- پرهیز از مشتبهات

«و لا یعد من المتقین حتی یدع ما لا بأس به حذرا عما به البأس إنه من خاف البیات أدلج»؛

انسان به درجه متقی نمی‌رسد، مگر اینکه حتی از امور مشتبه که حلال است، پرهیز کند. در مسلمان، «لا یُکتَب» دارد، در مؤمن، «لا ینال» دارد؛ یعنی نمی‌رسد و در متقین می‌فرمایند: جزو متقین، شمرده نمی‌شود؛ اینها با حساب و کتاب است. وقتی از انسان‌های متقی است که از اموری که حلال است و اشکالی ندارد، پرهیز کند، تا نسبت به چیزهایی که برای او حرام است و بأس دارد و به لحاظی مکروه است، پرهیز کند. بأس، مراتب دارد؛ شدت آن، حرمت و کمتر از آن، کراهت است. متقی باید مراقب مشتبهات باشد. از امور مشتبه پرهیز کند، تا به امور غیر مشتبه نرسد و تا از حرام به طریق اولی پرهیز کند. ضرب‌المثلی استفاده کردند که خوب است. کسی که نگران این است که شب می‌خواهد مسافرت برود و ممکن است خواب بماند، شب را بیدار می‌ماند که خواب نماند. انسان‌های متقی برای مراقبت‌های خود، شب‌زنده‌دار هستند. حضرت در این حدیث، مسلمان و مؤمن و متقی را بیان کردند و توضیح دادند. بالاترین درجه برای متقین است.