موضوع: اخلاق فردی/مکارم اخلاق /فضیلت کسب علم

1- اخلاص در تعلیم و تعلم و عمل به علم

حدیث امروز، حدیثی است که مرحوم کلینی در اصول کافی در باب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم نقل می‌کنند. حدیثی است که باید برای آن برنامه‌ریزی کنیم:

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِيِعَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام): «مَنْ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَ عَمِلَ بِهِ وَ عَلَّمَ لِلَّهِ دُعِيَ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ عَظِيماً فَقِيلَ تَعَلَّمَ لِلَّهِ وَ عَمِلَ لِلَّهِ وَ عَلَّمَ لِلَّهِ».[1]

1.1- اخلاص در علم و عمل، سبب عظمت انسان در عالم ملکوت

کسی که علمی را فراگیرد و به آن عمل کند و آن را تعلیم دهد، یعنی سه مرحله تعلم، عمل و تعلیم داشته باشد و به خاطر خداوند باشد - که شرط مهمی است و نفس را به هم می‌ریزد و اخلاص، لازم است، نتیجه‌اش این است که در ملکوت آسمان‌ها و باطن آسمان و زمین، او را عظیم یاد می‌کنند. کسی که «تعلم لله و عمل لله و علّم لله». سه مرحله است. به اسم باری‌تعالی، یعنی «یا علی یا عظیم» می‌رسد، سبحان ربی العظیم و بحمده، سبحان ربی الاعلی و بحمده. او را به اسماء الهی یاد می‌کنند. ﴿وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ﴾.[2] تالی تلو بالاترین رسول الهی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌شود. در آسمان‌ها با بزرگی او را یاد می‌کنند. تمرین کنیم. عرض و توصیه اخلاقی ما به خودمان و شما این است که اگر اخلاص نداریم، تمرین اخلاص کنیم. برخی ورزشکاران، قهرمان هستند و برخی تمرین قهرمانی دارند. نرمش اخلاص هم نتیجه دارد. راهش سخت است، ولی زود می‌شود انجام داد. هر روز خود را متعبد کنیم فلان کار را فقط برای خدا انجام دهیم. برخی کارهای نامرئی را که شیطان نمی‌تواند تصرف کند، برای خدا انجام دهد، تا کم‌کم حالت خفایی که کارها برای خداست، به علنی برسد. آدم به جایی می‌رسد که هیچ کاری برای غیر خدا نمی‌تواند انجام دهد.

1.2- مرحوم علامه حسن‌زاده آملی، مصداق این حدیث و کیفیت قبض روح ایشان

در این اولین روز بحث خوب نشر دهید که یکی از عزیزان نقل می‌کرد و گفت در رحلت علامه حسن زاده برای بردن روح مطهر ایشان از کشتی حضرت نوح (علیه‌السلام) استفاده شد. کشتی حضرت نوح (علیه‌السلام) را آوردند، تا روح را ببرند.

چو بشنوی سخن اهل دل، مگو که خطاست سخن شناس نه‌ای جان من، خطا این جاست[3]

ایشان مصداق همین عظمت بود:

«مَن تَعَلَّمَ العِلمَ و عَمِلَ بِهِ و عَلَّمَ للّه دُعِيَ في مَلَكوتِ السَّماواتِ عَظيما، فقيلَ: تَعَلَّمَ للّه و عَمِلَ للّه و عَلَّمَ للّه».

دیدند وقتی ایشان خواستند سوار کشتی نوح شوند، دست همسر مکرمه‌شان را گرفتند و سوار کردند. این دو بزرگوار چقدر با هم مؤدب حرف می‌زدند. زندگی زن و مرد از اینجا شروع می‌شود، ولی در اینجا به نتیجه نمی‌رسد، در عالم آخرت به نتیجه می‌رسد. اینجا مقدماتی است. نتیجه در عالم دیگر است. در پیوند حضرت امیر (علیه‌السلام) و حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها)، در روایت است که اصل این پیوند در جنت بوده است. پیوند اصلی در عالم برزخ، قبل از دنیا است؛ اگر در دنیا لله بود، در برزخ هم با هم خواهند بود.

ان شاء الله کارمان لله باشد.